مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم انتظار موعود 2476-3942 25 91 2026 02 20 A Historical-Discourse Analysis of the Interpretive Layers of Verses 4-8 of Surah Al-Isra and Their Connections to Mahdavi Readings تحلیل تاریخی–گفتمانی لایه‌های تفسیری آیات چهارم تا هشتم سوره اسراء و نسبت آن با خوانش‌های مهدوی 53 78 251930 FA کامران اویسی دانشیار گروه معارف قرآن و حدیث دانشگاه معارف اسلامی 0000-0002-5900-110X Journal Article 2026 06 07 <span>The verses 4 to 8 of Surah Al-Isra represent some of the most intricate Quranic texts concerning the historical fate of the Children of Israel. Throughout the history of interpretation, these verses have promoted a range of interpretations, often contradictory. On the one hand, they are perceived as referencing specific historical events pertaining to the the Children of Israel; on the other hand, within Shia traditions and interpretive literature, they have beena ascribed the potential for meta-historical and Mahdavi interpretations. The fundamental aim of the present study is to elucidate the evolution of these verses within the interpretive history, transitioning from strictly historical readings to allegorical-Mahdavi interpretations, and ultimately leading to modern discourses. The present study, employing a historical-discourse approach and relying on exegetical sources and contemporary Mahdism studies, pursues the hypothesis that the interpretive layers of these verses have evolved in response to politival and social transformations. The research findings indicate that the comprehension of these verses can bedissected into four layers: historical, Sunnatic (customary/legal), allegorical-Mahdavi, and political-discursive, with the last being significantly affected by the political developments of the Islamic world and the Palestinian issue. The result demonstrates that distinguishing between these layers is essential for avoiding premature and ideological interpretations and for achieving a scientific and systematic understanding of the interrealtion between the verses of Al-Isra and Mahdavi interpretations.</span> <span lang="FA">آیات چهارم تا هشتم سوره اسراء، از جمله آیات چالش‌برانگیز قرآن در تبیین سرنوشت تاریخی بنی‌اسرائیل به‌شمار می‌روند که در طول تاریخ تفسیر، قرائت‌های متنوع و گاه متعارضی از آن‌ها ارائه شده است. این آیات از یک‌سو به رخدادهای تاریخی مشخص در گذشته بنی‌اسرائیل ناظر دانسته شده‌ و از سوی دیگر، در متون روایی و تفسیری شیعه، ظرفیتی برای تطبیق‌های فراتاریخی و مهدوی یافته‌اند. مسئله اساسی پژوهش حاضر، تبیین فرآیند تحول این آیات در بستر تاریخ تفسیر از خوانش‌های صرفاً تاریخی به خوانش‌های تأویلی- مهدوی و در نهایت گفتمان‌های معاصر است. پژوهش حاضر با رویکردی تاریخی-گفتمانی و با تکیه بر منابع تفسیری و مهدویت‌پژوهی معاصر، این فرضیه را دنبال می‌کند که لایه‌های تفسیری این آیات در تعامل با تحولات سیاسی- اجتماعی شکل گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فهم این آیات در چهار لایه قابل تحلیل است: تاریخی، سُنَنی، <span> </span>تأویلی</span><span lang="FA">- </span><span lang="FA">مهدوی و سیاسی</span><span lang="FA">-</span><span lang="FA">گفتمانی که متأثر از تحولات سیاسی جهان اسلام و مسئله فلسطین شکل گرفته است. برآیند تحقیق نشان می‌دهد که تفکیک این لایه‌ها شرط لازم برای پرهیز از تطبیق‌های شتاب‌زده و ایدئولوژیک و دستیابی به فهمی علمی و منضبط از نسبت آیات اسراء با خوانش‌های مهدوی است.</span> https://www.entizar.ir/article_251930_1b7a1d0e3e7d63d505d4a1ccd37d1eb5.pdf