مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم انتظار موعود 2476-3942 25 90 2026 03 14 Study and Analysis of Criteria for Identifying Mahdavi Verses in the Quran بررسی و تحلیل معیارهای تشخیص آیات مهدوی در قرآن 3 30 244387 FA مجتبی کلباسی استاد حوزه و استاد یار موسسه آموزش عالی راغب اصفهانی، قم، ایران. حسن ملائی شهرستانکی مرکز تخصصی مهدویت حوزه قم 0009-0004-4630-1180 Journal Article 2025 12 22 The Quran, serving as the principal and most fundamental source of knowledge within Islam, encompasses verses pertaining to the concept of Mahdism. The task of identifying these verses necessitates the establishment of criteria and prerequisites that facilitate their recognition. The present study aims to elucidate and scrutinize these criteria to delineate the extent of Mahdavi verses. This study delineates, explores, and evaluates these criteria using a descriptive-qualitative content analysis method and relying on library resources. In this study, four main criteria have been identified for the classification of Mahdavi verses: verses that are paired with Mahdavi interpretive narrations, including those that illustrate the parallelism between Hazrat Mahdi and prior prophets; and the conceptual compatibility and allignment of the verses with Mahdavi themes. The count of Mahdavi verses fluctuates based on the application of each criterion. Focusing on one criterion, without considering the others, results in an incomplete enumeration of Mahdavi verses. Therefore , to achieve a comprehensive identification of all Mahdavi verses, it is imperative to incorporate and analyze all criteria collectively. «قرآن»، به عنوان نخستین و بنیادیترین منبع معرفتی در اسلام، آیاتی را در ارتباط با موضوع مهدویت مطرح کرده است. شناسایی این آیات مستلزم به کارگیری معیارها و ضوابطی است که بتوان بر اساس آن‌ها آیات مهدویت را شناسایی کرد. پژوهش حاضر با هدف تبیین و بررسی این معیارها صورت گرفته است تا از این طریق گستره آیات مهدوی را مشخص کند. این پژوهش با روش توصیفی _ تحلیل محتوای کیفی و با استفاده از منابع کتابخانهای، معیارها را مطرح کرده و مورد بررسی و تحلیل قرار داده است. در این پژوهش، چهار معیار اصلی برای تشخیص آیات مهدوی ارائه شده است که عبارتند از: آیاتِ همراه با روایات تفسیری مهدوی، ازجمله روایات بیان شباهت حضرت مهدی با انبیای پیشین؛ جری و تطبیق و تناسب مفهومی آیات با موضوعات مهدوی. تعداد آیات مهدوی بر اساس هر یک از این ملاکها متفاوت است. تمرکز بر یک معیار، بدون در نظر گرفتن سایر معیارها، به احصای ناقص آیات مهدوی منجر میشود. بنابراین، برای دستیابی به همه آیات مهدوی لازم است همه ملاکها را مورد توجه و بررسی قرار دهیم.

https://www.entizar.ir/article_244387_7e27224842c691af53ac7220aa094d83.pdf

مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم انتظار موعود 2476-3942 25 90 2026 03 14 The Essential Function of Mahdism within the Civilizational Framework of the Discourse of the Islamic Revolution as Articulated by the Leader of the Islamic Revolution. نقش بنیادین مهدویت در رویکرد تمدنی گفتمان انقلاب اسلامی با تأکید بر دیدگاه مقام معظم رهبری 31 54 244389 FA عزالدین رضانژاد استاد تمام جامعة المصطفی و عضو پیوسته انجمن کلام حوزه علمیه قم، ایران. قنبرعلی صمدی پژوهشگاه بین المللی المصطفی(ص) 0009-0008-9182-4211 Journal Article 2025 12 26 Among the most pivotal events of the last century is the Islamic Revolution and the subsequent establishment of the Islamic Republic of Iran. This revolution, deeply rooted in authentic religious convictions and the doctrine of Mahdism, has significantly transformed public perceptions regarding religion, culture, governance, politics, economics, and overall lifestyle choices, owing to its civilizational and cultural essence. It has introduced a novel paradigm in Islamic governance that adopts a civilizational perspective towards global engagement. This discourse is based ongrounded in the authentic intellectual tenets of Islam and the ideal of civilization-building inherent in Mahdism. The civilizational discourse of the Islamic Revolution is characterized by specific features that Ayatollah Khamenei has eloquently articulated. Employing an analytical-descriptive method, this article examines the integral role of Mahdism philosophy in shaping civilizational discourse of the Islamic Revolution and highlights the manifestations of its impact. Inspired by the statements of the wise Leader of the Revolution, it considers the indicators of the discourse oriented towards Mahdism and enumerates religious sovereignty, revolutionary rationality, and social justice as the overarching attributes of the Islamic Revolution's civilizational discourse. یکی از رخداد‌های مهم قرن اخیر، وقوع انقلاب اسلامی و استقرار نظام جمهوری اسلامی در ایران است. این انقلاب که در باورهای اصیل دینی و عقیده به مهدویت ریشه دارد، به دلیل ماهیت فرهنگی و تمدنی آن، تأثیرات عمیقی در نگرش‌های عمومی نسبت به مقوله دین، فرهنگ، حکومت، سیاست، اقتصاد و سبک زندگی داشته و الگوی جدیدی را در عرصه حکمرانی اسلامی با رویکرد تمدنی، در جهان عرضه کرده است. این گفتمان، بر شالوده‌های فکری اصیل اسلامی و آرمان تمدن ساز مهدویت مبتنی است. گفتمان تمدنی انقلاب اسلامی، دارای مختصاتی است که توسط حضرت آیت الله خامنه‌ای بازگو شده است. مقاله حاضر با روش تحلیلی- توصیفی، به بررسی جایگاه اندیشه مهدویت در شکل‌گیری گفتمان تمدنی انقلاب اسلامی و جلوه‌های تأثیرگذاری آن پرداخته و با الهام از بیانات رهبر حکیم انقلاب، شاخص‌های گفتمان معطوف به مهدویت را مورد توجه قرارداده و مختصات کلی گفتمان تمدنی انقلاب اسلامی را حاکمیت دینی، عقلانیت انقلابی و عدالت اجتماعی، بر شمرده است.

https://www.entizar.ir/article_244389_78bb0e8336aaa893fdd46d922591ada3.pdf

مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم انتظار موعود 2476-3942 25 90 2026 03 14 An Examination of Urban Planning and Architectural Attribues in the Mahdavi Utopia تحلیل شاخصه‌های شهرسازی و معماری در آرمان‌شهر مهدوی 55 84 244390 FA محمد مهدی حاجیلوئی محب استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران 0000-0002-3402-9528 مژگان احمدی دانش‌آموخته سطح چهار و پژوهشگر مرکز پژوهشی حوزه علمیه خواهران همدان Journal Article 2026 01 19 Aspirations toward utopia across various fields invigorate humanity and illuminate promising pathways. The quest for either discovering or creating a city conducive to healthy living is a pivotal element of these aspirations. Achieving a systematic urban environment that embodies architectural solutions catering to the material and spiritual needs of individuals is contingent upon profound understanding and the engagement of skilled and adept administrators. The present study aims to clarify the parameters and domains of urban planning and architecture during the Mahdavi (Occultation) period situated within the utopian governance framework of the Mahdi. To this end, the investigation is organized according to a descriptive-analytic method and relies on religious sources and selected non-canonical literature pertinent to the architecture and associated aspects of urban management. The findings indicate that in the virtuous city of the Occultation era, it is indeed feasible to develop an urban setting that embodies all ideal traits and is devoid of shortcomings. These features can be categorized and examined within two key areas: First section: the visible and tangible aspects of urban planning and architecture, which include: (i) urban growth and development; (ii) eradication of dilapidated structures; (iii) enhancement of water distribution systems; (iv) advancements in road infrastructure. Second section: The intrinsic identity and prevailing ethos of urban planning and architecture, characterized by a focus on justice and ethics, supplemented by necessary conditions and illustrative examples such as: (i) demolition of houses that encroach upon neighboring properties; (ii) elimination of protruding balconies and eaves; (iii) reformation of property ownership systems; (iv) implementation of traffic regulations aligned with road enhancement." «آرمان‌خواهی» در عرصه‌های گوناگون، آدمی را به تکاپو وا‍‌ می‌دارد و افق‌های روشنی را به سوی او می‌گشاید. یافتن یا ساختن شهری برای زیست سالم، از جمله این آرمان‌هاست. رهیافت به شهری نظام‌مند و برخوردار از معماری متناسب با نیازهای مادی و معنوی انسان؛ تنها در پرتو آگاهی کامل و بهره‌گیری از مدیران صالح و کارآمد میسور است. پژوهش حاضر با هدف تبیین شاخصه‌ها و ساحت‌های شهرسازی و معماری عصر ظهور در آرمان‌شهر حکومت مهدوی سامان یافته است. بدین‌رو، با روش توصیفی-تحلیلی و مراجعه به منابع دینی و برخی متون نونگاشت در عرصه معماری و مؤلفه‌های مرتبط ساماندهی شده است. یافته‌ها نشان می دهد که می‌توان در مدینه فاضله عصر ظهور، به شهری با همه شاخصه‌های مطلوب و به دور از کاستی‌ها دست یافت. این ویژگی‌ها در دو ساحت قابل دسته‌بندی و تحلیل است: بخش اول: «جلوه بیرونی و ظاهری» شهرسازی و معماری بوده که تبلورهای بیرونی آن عبارتند از: «آبادانی و عمران - گسترش شهرها - برطرف کردن ویرانی‌ها - توسعه شبکه آبرسانی - گسترش راه‌سازی». بخش دوم: هویت درونی و روح حاکم بر شهرسازی و معماری است که همان «عدالت‌محوری و اخلاق‌مداری» است؛ ضمن برخورداری از الزامات و مصادیقی مانند «تخریب خانه‌های مشرف به خانه همسایه‌ها - برداشتن بالکن‌ها و ناودان‌ها - اصلاح وضعیت مالکیت - وضع قوانین عبور و مرور در کنار توسعه راه‌ها».

https://www.entizar.ir/article_244390_18c8a591c51abcbaf3c2f05224f4cd51.pdf

مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم انتظار موعود 2476-3942 25 90 2026 03 14 A Critical Analysis of Edmund Hayes’ Perspective on the Four Deputies of the Twelfth Imam: With Reference to Agents of the Hidden Imam تحلیل انتقادی بر دیدگاه ادموندهیز نسبت به نواب اربعه دردوران غیبت صغری 85 110 244391 FA زهیر دهقانی آرانی استادیار دانشکده معارف و اندیشه اسلامی دانشگاه تهران، ایران. Journal Article 2026 01 10 Agents of the Hidden Imam represents one of the latest contributions by Western academia regarding the exploration of the roles and responsibilities of the Four Deputies and other representatives (wakils) during the era of Minor Occultation (al-Ghayba al-Sughra). In this work, Edmund Hayes delineates the socio-religious conditions of the Shia community from the time just before the onset of the Minor Occultation until its conclusion. He examines the lives and contributaions of prominent Shii figures, focusing specifically on the Four Deputies, asserting that the doctrine of the "Envoyship" (sifāra) was predominantly constructed by Muhammad b. Uthman al-Amri. The present study, while summerizing Hayes' viewpoints, seeks to pinpoint and examine his significant shortcomings or inaccuracies in both methodological and substantive dimensions through a critical-analytical approach. Methodological critiques encompass the influence of inherent biases, dependance on unreliable sources, and the arbitrary selection of hadiths. Furthermore, substantive criticisms pertain to a core miscomprehension of Shii doctrines, the presentation of unverifiable or vague assertions, the erroneous interpretation of classical narrations and historical reports, as well as inconsistencies within the author’s reasoning. کتاب «کارگزاران امام غایب» از جمله آخرین نگاشته‌های محققان غربی در مورد نقش و کارکردهای سفرای چهارگانه و دیگر وکیلان در عصر غیبت صغری است. ادموند هیز در این کتاب، در کنار توصیف اوضاع شیعه کمی پیش از آغاز تا انتهای دوران غیبت صغری، به زندگی و عملکرد افراد و شخصیت‌های مهم شیعه در این دوران و به طور خاص سفرای چهارگانه می‌پردازد و ادعا می‌کند باور سفارت توسط جناب محمد بن عثمان شکل گرفته است. نگاشته پیش رو، علاوه بر توصیف دیدگاه ادموند هیز در کتاب مذکور، درصدد است اشکالات مهم او را در دو حیطه روشی و محتوایی به روش پیمایش و تحلیل انتقادی ارائه کند. لحاظ پیش‌فرض‌های ذهنی، استفاده از منابع مشکوک و گزینش دل‌بخواهانه احادیث، از جمله نقدهای روشی و عدم فهم باورهای شیعی، ارائه ادعاهای بدون پشتوانه یا غیردقیق، فهم اشتباه روایات و گزارش‌های کهن و نیز وجود برخی ادعاهای تناقض‌آمیز از جمله نقدهای محتوایی وارد بر کار ادموند هیز است.

https://www.entizar.ir/article_244391_1e40950109806fb61a681b35e138e392.pdf

مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم انتظار موعود 2476-3942 25 90 2025 11 22 Assessment of the Spiritual Well-being Index and Its Relationship with the Culture of Belief in Mahdism among Female Student Teachers سنجش میزان برخورداری از شاخص بهزیستی معنوی و رابطه آن با فرهنگ اعتقاد به مهدویت دربین دانشجو معلمان دختر 111 136 244392 FA هیدا طوافی دکتری جامعه شناسی، گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. Journal Article 2026 01 20 The absence of precise information regarding the condition of spiritual well-being and its correlation with Mahdist beliefs creates ambiguity in the cultural and educational strategies at Farhangian University. In response to this gap, the present study was conducted in 2024 (1403) to evaluate the spiritual well-being index and its relationship with the culture of belief in Mahdism among female student teachers at the Shahid Bahonar Campus of Farhangian University in Hamadan. To assess the spiritual well-being, we utilized the standardized questionnaire by Dehshiri et al. (2009), and while the belief in Mahdism was measured using the framework proposed by the National Interfaith Association. The research was conducted using a correlational survey method administering a questionnaire to a sample of 248 participants. Descriptive results indicate that the student teachers exhibit moderate levels of spiritual well-being, whereas their cultural belief in Mahdism falls slightly below the moderate range. Correlation test results reveal a significant relationship between spiritual well-being and the culture of belief in Mahdism (p = 0.40). Moreover, a significant correlation between the components of spiritual well-being—namely, the connection with God (p = 0.29), connection with self (p = 0.19), connection with others (p = 0.18), and connection with nature (p = 0.11)—and the culture of belief in Mahdism was confirmed. Regression analysis indicate that among the independent variables, the variable of "connection with God" with a beta value of 0.46 and the variable of "connection with self" with a beta value of 0.45 played the most substantial role in elucidating the dependent variable, belief in Mahdism. نبود داده‌های دقیق درباره وضعیت بهزیستی معنوی و رابطه آن با باورهای مهدوی؛ برنامه‌ریزی فرهنگی و آموزشی دانشگاه فرهنگیان را با عدم قطعیت مواجه می‌کند. با توجه به این امر، پژوهش حاضر باهدف تعیین وضعیت شاخص بهزیستی معنوی و ارتباط آن با فرهنگ اعتقاد به مهدویت در بین دانشجو معلمان دختر پردیس شهید باهنر همدان در سال 1403 انجام شده است. برای سنجش بهزیستی معنوی از پرسشنامه استاندارد شده دهشیری و همکاران (1388) و برای سنجش اعتقاد به مهدویت از مدل پیشنهادی انجمن ملی بین مذاهب بهره برده شده است. تحقیق به روش پیمایشی، از نوع همبستگی و با استفاده از تکنیک پرسشنامه در بین 248 نفر به اجرا درآمده است. نتایج توصیفی نشان می‌دهد که دانشجومعلمان در سطح متوسط از شاخص بهزیستی معنوی برخوردارند و برخورداری آن ها از شاخص فرهنگ اعتقاد به مهدویت کمی پایین تر از سطح متوسط برآورد شده است. نتایج آزمون همبستگی حاکی از رابطه معنادار بین بهزیستی معنوی و فرهنگ اعتقاد به مهدویت(40 /P: 0) است. وجود رابطه معنادار بین مؤلفه های بهزیستی معنوی(ارتباط با خدا(P:0/29)، ارتباط با خود(P:0/19)، ارتباط با دیگران(P:0/18) و ارتباط با طبیعت(P:0/11)) با فرهنگ اعتقاد به مهدویت نیز تأیید شده است. نتایج رگرسیونی حاکی از آن است که از بین متغیرهای مستقل، متغیر ارتباط با خدا با مقدار بتای 46/0 و متغیر ارتباط با خود با مقدار بتای 45/0؛ در تبیین متغیر وابسته اعتقاد به مهدویت بیش‌ترین سهم را داشته‌اند.

https://www.entizar.ir/article_244392_aa520fa7dbc05f88d18babd6d99e6f65.pdf

مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم انتظار موعود 2476-3942 25 90 2026 03 14 The Social and Political Contexts Surrounding the Acceptance of False Invitations to Mahdism in the Past Two Centuries of Iran بسترهای سیاسی اجتماعی پذیرش دعوتهای دروغین مهدویت در دویست سال اخیر ایران 137 157 244395 FA مجید احمدی کچایی استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی 0000-0002-2705-1866 حامد قرائتی استادیار گروه تاریخ اسلام دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران. Journal Article 2025 12 31 The concept of Mahdism has long been one of the fundamental and widely-held beliefs within Islamic societies, especially in Iran. This belief, in conjunction with other common Islamic doctrines, has significantly contributed to the unity and coherence of the Islamic community by envisioning a promising future, devoid of oppression, for Muslim nations through the establishment of an Islamic governance system. Despite its important position, the efforts of certain misguided and opportunistic individuals have figures have introduced numerous intellectual, social, and political challenges that impede the progress of Islamic societies. This research seeks to explore the social and political backgrounds that have facilitated the acceptance of false Messianic calls over the last two centuries. This analysis is particularly pertinent given the factors such as extreme idealism, disillusionment with reform, permissibility, ineffective governance, evolving dynamics between religion and state, the reciprocal necessity for new movements and foreign interventions, as well as the opportunistic critique of the theory of Velayat-e Faqih (Guardianship of the Jurist) or the broad representation of jurists, which have led segments of society, either consciously or unconsciously, to gravitate toward these misleading calls. آموزه مهدویت از دیرباز یکی از باورهای اساسی و رایج در جوامع اسلامی، به ویژه ایران بوده است. این آموزه در کنار دیگر آموزههای مشترک اسلامی نقش مهمی در اتحاد و انسجام اسلامی داشته و برای ملل مسلمان در رهایی از ظلم و حاکمیت اسلام آینده‌ای روشن به تصویر می کشد. به‌رغم چنین جایگاهی تلاش برخی گمراهان و سودجویان از این آموزه موجب شده تا چالشهای فکری، اجتماعی و سیاسی متعددی در مسیر تعالی جوامع اسلامی رخ دهد. این تحقیق تلاش دارد با روش توصیفی-تحلیلی زمینهها و بسترهای اجتماعی-سیاسی پذیرش دعوتهای کاذب مهدوی در دویست سال اخیر را مورد کاوش قرار دهد؛ چه این‌که آرمان گرایی افراطی، یاس از اصلاح، اباحه گرایی، ضعف حکمرانی، دگرگونی در مناسبات دین و دولت، نیاز متقابل دعوت‌های نوظهور و قدرت‌های بیگانه و فرصت جویی برای نقد نظریه ولایت فقیه یا نیابت عامه فقها؛ موجب شده است تا گروهی از جامعه، عامدانه یا ناآگاهانه نسبت به چنین دعوتهایی متمایل گردند.

https://www.entizar.ir/article_244395_e19b615c8ac968da7ff29c5054197163.pdf