مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم انتظار موعود 2476-3942 15 51 2016 01 21 آسیب شناسی پژوهش نیل رابینسون دربارة دجّال آسیب شناسی پژوهش نیل رابینسون دربارة دجّال 7 18 75343 FA حسن رضایی هفتادر دانشیار دانشگاه تهران. دانشیار دانشگاه تهران. سیفعلی زاهدی فر استادیار دانشگاه شهید مدنی آذربایجان. Journal Article 2018 10 24 شناخت دقیق آرای مستشرقان درباره معارف اسلامی و نقد علمی دیدگاه‌های آنان، برای مسلمانان دارای ضرورتی انکارناپذیر است. به همین منظور، در پژوهش حاضر تلاش شده است با روش توصیفی- تحلیلی، به معرفی و آسیب شناسی مقاله دجال در «دایرة المعارف قرآن لیدن» پرداخته شود. «نیل رابینسون»، نویسنده مقاله، مطالب مربوط به دجال را با استناد به کتاب مقدس و روایات اسلامی بررسی کرده است. رویکرد تطبیقی بین کتاب مقدس و روایات اسلامی که در مقالة یادشده به چشم می‌خورد، از محاسن آن محسوب می‌شود. استفاده از برخی روایات اسلامی ضعیف در توضیح پاره​ای از مطالب مربوط به دجال، از جمله وجوه ضعف پژوهش نویسنده به شمار می‌آید. https://www.entizar.ir/article_75343_fac0a81531ce42aad27fd3bad359ba7e.pdf

مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم انتظار موعود 2476-3942 15 51 2016 01 21 تحلیل رویکرد شناختی و کارکرد شناختی انتظار از منظر اهل سنت تحلیل رویکرد شناختی و کارکرد شناختی انتظار از منظر اهل سنت 19 42 75344 FA حسین الهی نزاد استاد یار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی Journal Article 2018 10 24 نوشتار پیش رو، به بیان یکی از مفاهیم مهدویت به نام «انتظار از منظر اهل سنت» می‌پردازد. انتظار به عنوان باوری اساسی در میان اهل سنت، دارای شاخصه‌ها و مباحث مختلفی است که با باز خوانی هر کدام از آن‌ها، نسبت به ابعاد انتظار شفافیت و باز شناسی بیش‌تری پیدا می‌شود. مثلاً یک بار مباحث «رویکردشناختی انتظار» که به رویکرد «حدیث محوری» و «باور محوری» قابل تقسیم است؛ مطرح می​گردد و از این طریق به گستره وجودی انتظار در منابع حدیثی و کتاب‌های علمای اهل سنت پی برده می‌شود؛ بار دیگر به دنبال طرح مباحث دیگری نظیر « ماهیت شناختی وکارکردشناختی انتظار» رفته و با واکاوی انتظار از این دو منظر، به تقسیمی نظیر انتظار عام و خاص و نیز انتظار مثبت و منفی رهنمون می‌شویم. در بحث کارکرد شناسانه انتظار که حاوی تنوعاتی نظیر انتظار مثبت و منفی است؛ اندیشمندان اهل سنت در بیانات و مکتوبات خویش به صورت فراگیر به این موضوع پرداخته و با ضوابطی دقیق، به بیان تمایزات آن دو مبادرت کرده‌اند. همچنین با تشریح نقش غیر سازنده انتظار منفی و با تبیین نقش تأثیر گذار انتظار مثبت؛ زمینه­ساز ترویج انتظار مثبت در میان اهل سنت شده‌اند. https://www.entizar.ir/article_75344_dfa4c64e149acf888693c836b6dc4daa.pdf

مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم انتظار موعود 2476-3942 15 51 2016 01 21 موعودگرایی، مقاومت و اعتراض: نگاهی به تجربه انقلاب اسلامی ایران موعودگرایی، مقاومت و اعتراض: نگاهی به تجربه انقلاب اسلامی ایران 43 58 75345 FA مهراب صادق نیا استادیار دانشگاه ادیان و مذاهب قم Journal Article 2018 10 24 «موعودگرایی» (مهدویت)، به عنوان میراث گران‌بار مذهب شیعه از زوایای مختلفی بررسی شده است. با این حال، توجه به کارکرد آن در پیدایش بزرگ‌ترین انقلاب قرن می‌تواند زوایای پنهان آن را نمایان سازد. از طرف دیگر، انقلاب اسلامی ایران از زوایای مختلفی برای پژوهشگران موضوع جذّابی بوده است. به همین دلیل، شماری از جامعه‌شناسانِ به‌نام کوشیده‌اند از یک سو عوامل و از دیگر سو آثار آن را تحلیل کنند و از پیچیدگی‌اش بکاهند. برای تبیین کارکرد مهدویت در پیدایش انقلاب اسلامی، می‌توان از سه مدل جامعه‌شناختی بهره برد: «مدل روانشناختی- ذهنی»، «مدل ساختی- سازمانی» و «مدل گفتمانی». گرچه رجوع به سخنان رهبران انقلاب نشان می‌دهد که مهدویت در دو مدل ذهنی و ساختی، به کار گرفته شده است؛ نباید این آموزه‌ مترقی را صرفا در این دو مؤلفه به انحصار کشید. مهدویت با ایجاد گفتمانی برنامه‌دار در برابر گفتمان قدرت، توانست مشروعیت حاکمیت موجود را به چالش کشیده، برای تأسیس یک حکومت جدید با ارزش‌های جایگزین برنامه‌ای ارائه کند. این را می‌توان کارکردی بزرگ برای مهدویت در جامعه‌ ایران دانست. https://www.entizar.ir/article_75345_51ae37dbdda6717db8a22686759b5830.pdf

مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم انتظار موعود 2476-3942 15 51 2016 01 21 روش شناسی تطبیقی احادیث مهدویت در مکاتب حدیثی قم، بغداد و اصفهان روش شناسی تطبیقی احادیث مهدویت در مکاتب حدیثی قم، بغداد و اصفهان 59 86 75348 FA علی راد استادیار پردیس فارابی تهران مریم نساج دانشجوی دکتری دانشگاه قران و حدیث پردیس تهران Journal Article 2018 10 24 باتوجه به متفاوت بودن روش‌ها در مکتب‌های حدیثی، بررسی روش هرکدام از سه مکتب حدیثی قم، بغداد و اصفهان می­تواند ما را به مجموعه اندیشه‌هایی که در مبانی اخذ و نقل حدیثی، دیدگاهی همسو یا متفاوت دارند؛ آشنا سازد. در این مقاله سعی بر این است که روش شناسی احادیث مهدویت از دیدگاه این سه مکتب بیان شود: از مکتب حدیثی قم، کتاب کمال الدین و تمام النعمه شیخ صدوق؛ از مکتب حدیثی بغداد، کتاب الارشاد شیخ مفید و از مکتب حدیثی اصفهان، کتاب بحارالانوار علامه مجلسی انتخاب شده است. از جمله اهداف، بازشناسی اصول و معیارهای مولفان در گزینش، گزارش، تحلیل و تبیین محتوایی و اعتبارسنجی روایات مهدویت است. ازاین­ رو، به بررسی تطبیقی و بیان وجوه اشتراک و افتراق این سه کتاب پرداخته می­شود. https://www.entizar.ir/article_75348_8f1fd091cc48ed9cbc666ea885f31a93.pdf

مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم انتظار موعود 2476-3942 15 51 2016 01 21 واکاوی وصیت نازل شده از آسمان به حضرت محمد ص و نقش آن در شناسایی مدعیان دروغین واکاوی وصیت نازل شده از آسمان به حضرت محمد ص و نقش آن در شناسایی مدعیان دروغین 87 108 75351 FA مسعود پور سید آقایی استاد حوزه علمیه قم. محمد شهبازیان دانش آموخته سطح 3 و 4مرکز تخصصی مهدویت Journal Article 2018 10 24 با توجه به روایات ائمه، :، وصیت رسول خدا ص یکی از راه‌های اثبات امامت است. و این وصیت در منابع شیعه به دوازده نفر که اولین آن‌ها حضرت علی ع و آخرین آن‌ها حضرت مهدی عج است؛ اشاره می‌کند. همچنین وصیت مورد استفاده در اثبات امامت در دو قسم مکتوب و آشکار، هر یک دارای ویژگی‌هایی است. در ‌این نوشتار در مورد وصیت مکتوب گفت وگو و ویژگی‌های آن در منابع روایی شیعه واکاوی شده و در نهایت نتیجه این که در زمان حیات حضرت محمد ص، خدای متعال مکتوبی را با دوازده خاتم توسط جبرئیل برای ایشان ارسال و نام ائمه دوازده‌گانه و دستورالعمل زندگی هر امامی را بیان کرده است. با اثبات این مطلب، هرکس ادعای امامت کند؛ در حالی‌که نامش در وصیت نیست، به یقین دروغگو است نیاز به بازنگری منابع روایی و سوء استفاده برخی مدعیان از معنای وصیت مکتوب و چگونگی بهره‌گیری از این معیار، انگیزه‌ای دیگر در تدوین این نوشتار بوده و روش نگاشته «تحلیلی ـ توصیفی» است. https://www.entizar.ir/article_75351_ab3841061cc88bcff31bacef9e14e370.pdf

مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم انتظار موعود 2476-3942 15 51 2016 01 21 بررسی و نقد مناسبات ولایت و منتظران از دیدگاه تصوف گنابادی بررسی و نقد مناسبات ولایت و منتظران از دیدگاه تصوف گنابادی 109 130 75353 FA جواد اسحاقیان دُرچه دکترای قرآن و متون اسلامی دانشگاه معارف اسلامی قم؛ دانش آموخته سطح3 مرکز تخصصی مهدویت حجت حیدری چراتی دانش آموخته سطح 3 مرکز تخصصی مهدویت Journal Article 2018 10 24 یکی از شاخه‌های تصوف در دوره اخیر، «گنابادی»‌ها هستند. این گروه که شاخه​ای از «نعمت اللهیه»‌اند، در موضوعات اعتقادی دارای عقایدی ویژه هستند. از جمله این که در موضوع انتظار و چگونگی تحقق ولایت در دوران غیبت و نیز وظایف منتظران برای بهره‌مندی از این ولایت، دیدگاه‌های خاصی دارند؛ مانند طرح ادعای نوعی نیابت خاصه در امور معنوی و ولایی برای بزرگان خود به منظور هدایت مردم توسط ایشان در دوران غیبت، لزوم بیعت پیروان با قطب فرقه در جهت استکمال ایمان و پذیرش اعمال مومنان، بهره برداری خاص از القاب و عناوین، مانند قطب، شیخ، اوتاد و ابدال که این کار به تدریج، اهمیت و جایگاه خودِ امام معصوم و نقش وساطت فیض و هدایتگری ایشان را تضعیف می‌کند؛ همچنین طرح مسئله اجازه در دوران غیبت و رساندن امتداد این اجازات به امام زمان4 و نیز سرسلسله ولایی آن‌ها به امیرالمؤمنین7.<br /><br />نتیجه تبیین این مناسبات آن است که از دیدگاه گنابادی‌ها، تحقق انتظار صحیح و هدایت در عصر غیبت، بر وجوب شناخت و معرفت اقطابی مبتنی است که از سلسله ائمه اجازه خاص دارند و دارای الهامات غیبی و قدرت خاص هدایت معنوی از سوی ائمه: هستند. https://www.entizar.ir/article_75353_f457edf5f7e4a23e096f326ca5b31f2e.pdf