An Investigation into Shaykh al-Tusi’s Methodology in Addressing the Doubts of the Waqifiyya based on Kitab al-Ghayba
Document Type : Original Article
Authors
1
Professor, Department of Quran and Hadith Hazrat Masoumeh University (PBUH)
2
M.A. Student, Department of Quranic Sciences and Hadith, Hazrat Masoumeh University
Abstract
The genuine doctrine of Mahdism is underpinned by a robust and historically established foundation, with a history that extends for approximately 1400 years. However, throughout the course of Islamic history, a considerable number of Muslims have strayed from the authentic path due to the influence of various divergent sects. One notable group is the Waqifiya, comprising Shi‘a adherents of Imam Musa al-Kazim (peace be upon him), who, following his martyrdom, accepted the assertions made by some of his former representatives concerning his Mahdism and leadership, thereby submitting to their dominion. In light of these divergent movements, scholars from the Imami school have produced a multitude of writings to defend Shi‘a doctrines and to counter the challenges presented, thus facilitating the guidance of many individuals who were in a state of confusion. Among these scholars, Shaykh Tusi is particularly distinguished for his considerable contributions in this regard. In various sections of his writings, he has elucidated the errors of movements claiming Mahdism.
Considering the historical recurrence and dissemination of such uncertainties through various periods, an understanding of his method of addressing these questions may function as a relevant framework in the modern context. This research seeks to explore Shaykh Tusi’s strategy for responding to the uncertainties posed by the Waqifiya movement, employing library resources and a descriptive-analytical approach.
The results reveal that Shaykh Tusi implemented a multifaceted strategy that resonates with the persuasive nature of the Qur’anic verse 125 from Surah al-Nahl. His methodology incorporates three fundamental components within the sphere of religious convictions:
Accepted principles (appealing to commonly acknowledged foundations), Empirical evidence (referencing tangible and historical proofs), and Established doctrines (relying on religious beliefs agreed upon by consensus).
Considering the historical recurrence and dissemination of such uncertainties through various periods, an understanding of his method of addressing these questions may function as a relevant framework in the modern context. This research seeks to explore Shaykh Tusi’s strategy for responding to the uncertainties posed by the Waqifiya movement, employing library resources and a descriptive-analytical approach.
The results reveal that Shaykh Tusi implemented a multifaceted strategy that resonates with the persuasive nature of the Qur’anic verse 125 from Surah al-Nahl. His methodology incorporates three fundamental components within the sphere of religious convictions:
Accepted principles (appealing to commonly acknowledged foundations), Empirical evidence (referencing tangible and historical proofs), and Established doctrines (relying on religious beliefs agreed upon by consensus).
Keywords
قرآن کریم.
1. ابراهیم بن نوبخت، ابواسحاق (1413ق). الیاقوت فی علم الکلام، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی.
2. ابن طاووس، علی بن موسی (1375). مصباح الزائر، قم، آل البیت.
3. ابن کثیر، اسماعیل بن عمر (1988م). النهایه و البدایه، بیروت، احیاءالتراث.
4. بحرانی، میثم بن علی (1406ق). قواعد المرام فی علم الکلام، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی.
5. حرعاملی، محمدبن حسن (1425ق). اثبات الهداه، بیروت، موسسه اعلمی للمطبوعات.
6. خادمیان، محمدرضا (بهار و تابستان1393). درآمدی برروش شناسی آثارسیّدمرتضی، مطالعات انقلاب اسلامی، شماره 9 و10.
7. راد، علی و نساج، مریم (آبان1393). روش شناسی وگونه شناسی مصادرتاریخ الحجه بحارالانوار، انتظارموعود، شماره46.
9. سلیمانی بهبهانی، عبدالرحیم و بخشی، سعید (خرداد1394). روش شناسی کلامی شیخ طوسی، کلام اسلامی، شماره93.
10. سیدمرتضی، علی بن الحسین (1398). الشافی فی الامامه، مشهد، آستان قدس رضوی.
11. سیوطی، جلال الدین (1414ق). الدرالمنثورفی التفسیربالماثور، بیروت، دار الفکر.
12. شریعتی، فهیمه (زمستان1397). تحلیل تطبیقی تفاوت گزارش غیبت نزد نعمانی، شیخ صدوق وشیخ طوسی، پژوهشهای مهدوی، شمـــاره27.
13. صافی گلپایگانی، لطف الله (۱۳۷۷). منتخب الاثرفی الامام الثانی عشر؟عج؟، قم، السیده المعصومه.
14. صداقت کشفی، سیدمحمدجواد و همامی، عباس(بهار و تابستان1396). مقایسه رویکردمهدویت نگاری شیخ صدوق وشیخ طوسی، پژوهشنامه قرآن وحدیث، شماره20.
15. صدر، محمد باقر (1382). فدک فی التاریخ، تهران، موسسه البعثه.
16. صدوق، محمد بن علی (1395). کمال الدین و تمام النعمه، تهران، اسلامیه.
17. _________________ (1404ق). عیون اخبار الرضا، بیروت، موسسه الاعلمی.
18. صفارقمی، محمدبن حسن (1363). بصائرالدرجات، مصحح: کوچه باغی، محسن بن عباسعلی، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی.
19. صفری فروشانی، نعمت الله و بختیاری، زهرا (شهریور1391). امام رضا؟ع؟ و فرقه واقفیه، پژوهشهای تاریخی، شماره 20.
20. طباطبائی، محمدحسین (1393ق). المیزان فی تفسیر القرآن، قم، اسماعیلیان.
21. طوسی، محمدبن حسن (1430ق). الاقتصادفیمایجب علی العباد، قم، دلیل ما.
22. __________________ (1413ق). التفسیر التبیان، بیروت، حیاءالتراث العربی.
23. __________________ (1381). الغیبه، مصحح: غفاری، علی اکبر و جعفری، بهراد، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
24. __________________ (1382). تلخیص شافی، قم، محبین.
25.کاشف الغطاء، جعفربن خضر (1383). العقایدالجعفریه، قم، موسسه انصاریان.
26.کامیاب، مسلم (شهریور1402). بررسی تحلیلی مفهوم و مصداق «قائم» در روایات شیعی، مطالعات مهدوی، شماره55.
27.کشی، محمدبن عمر (1409ق). اختیارمعرفه الرجال، مشهد، دانشگاه مشهد.
28.کلینی، محمدبن یعقوب (1407ق). الکافی، مصحح: غفاری، علی اکبر و آخوندی، محمد، تهران، دار الکتب الإسلامیه.
29. لطفی، سیدمهدی (بهار و تابستان1393). روش شیخ کلینی درطبقه بندی روایات کافی، مطالعات قرآن و حدیث، شماره2.
30. مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحارالانوار، محقق: میانجی، سید ابراهیم و بهبودی، محمدباقر، بیروت، دارالاحیاء التراث.
31. مسعودی، علی بن حسین (1384). اِثبات الوصیه للإمام علی بن ابی طالب، قم، انصاریان.
32. مصطفوی، اسدالله و روحانی نژاد، نوروزعلی (پاییز1402). روش شناسی شیخ مفیددر پاسخ به شبهات مهدویت، مشرق موعود، شماره68.
33. معرفت، محمدو غفوری نژاد، محمد (تابستان1396). تحلیل مصدر شناختی احادیث الغیبه شیخ طوسی، انتظارموعود، شماره 57.
34. مفید، محمدبن محمدبن نُعمان (1413ق). الارشادفی معرفه حجج الله علی العباد، قم، کنگره شیخ مفید.
35. ______________________ (1413ق). الفصول المختاره، مصحح: میرشریفی، علی، قم، کنگره شیخ مفید.
36. موسوی، سیده منا (بهار1402). پژوهش روش شناسانه درمهدویت نگاری شیخ مفیددرکتاب الفصول العشره فی الغیبه، مشرق موعود، شماره66.
37. نعمانی، محمدین ابراهیم (1397ق). الغیبه، المصحح: غفاری، علی اکبر، تهران، صدوق.
38. یعقوبی، احمدبن اسحاق (1366). تاریخ یعقوبی، بیروت، دارصادر.
