An Examination of Urban Planning and Architectural Attribues in the Mahdavi Utopia

Document Type : Original Article

Authors
Mohammad Mahdi Hajilouei Moheb 1
Mojgan Ahmadi 2
1 Assistant Professor Department of Islamic Studies, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University,Hamedan, Iran.
2 Fourth Grade Graduate and Researcher of Hamdan Center of Theological Education for Women
Abstract
Aspirations toward utopia across various fields invigorate humanity and illuminate promising pathways. The quest for either discovering or creating a city conducive to healthy living is a pivotal element of these aspirations. Achieving a systematic urban environment that embodies architectural solutions catering to the material and spiritual needs of individuals is contingent upon profound understanding and the engagement of skilled and adept administrators. The present study aims to clarify the parameters and domains of urban planning and architecture during the Mahdavi (Occultation) period situated within the utopian governance framework of the Mahdi. To this end, the investigation is organized according to a descriptive-analytic method and relies on religious sources and selected non-canonical literature pertinent to the architecture and associated aspects of urban management. The findings indicate that in the virtuous city of the Occultation era, it is indeed feasible to develop an urban setting that embodies all ideal traits and is devoid of shortcomings. These features can be categorized and examined within two key areas: First section: the visible and tangible aspects of urban planning and architecture, which include: (i) urban growth and development; (ii) eradication of dilapidated structures; (iii) enhancement of water distribution systems; (iv) advancements in road infrastructure. Second section: The intrinsic identity and prevailing ethos of urban planning and architecture, characterized by a focus on justice and ethics, supplemented by necessary conditions and illustrative examples such as: (i) demolition of houses that encroach upon neighboring properties; (ii) elimination of protruding balconies and eaves; (iii) reformation of property ownership systems; (iv) implementation of traffic regulations aligned with road enhancement."
Keywords
Mahdavi Utopia
architecture
urban planning
development
justice-orientedness
قرآن کریم
1. آشوری، داریوش (1387). دانشنامه سیاسی، تهران، نشر مروارید.
2. ابن حیون، نعمان بن محمد مغربى‏ (1409ق). شرح الأخبار فی فضائل الأئمة الأطهار ؟عهم؟‏، مصحح: محمدحسین حسینى‌جلالى، قم، جامعه مدرسین.
3. ابن سعید، یحیى بن احمد (1386ق). نزهة الناظر فی الجمع بین الأشباه و النظائر،  مصحح: نورالدین واعظى، نجف، مطبعة الآداب‏.
4. ابن مشهدى، محمدبن جعفر (1419ق). المزار الکبیر، مصحح: جواد قیومى‌اصفهانى، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
5. اخوان کاظمی، بهرام (1390). نگرش‌های نو به آموزه‌های مهدویت، قم، آینده روشن.
6. اربلی ، علی بن عیسی (1381). کشف الغمة فی معرفة الأئمة، تبریز، بنی‌هاشم.
7. اکبر نژاد، مهدی (1386). بررسی تطبیقی مهدویت، در روایات شیعه و اهل‌سنت، قم، بوستان کتاب.
8. امرسون، راجرال (1387). فرهنگ اندیشة سیاسی (اتوپیا)، مترجم: خشایار دیهمی، تهران، نشر نی.
9. اوحدی، محمدرضا (1386).  نشانه‌هایی پس از ظهور امام زمان؟عج؟، تهران، سعید نوین.
10. تستری، قاضی نورالله (1409ق). إحقاق الحق و إزهاق الباطل، قم، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی
11. جوادی آملی، عبدالله (1387). امام مهدی؟عج؟ موجود موعود، قم، مرکز چاپ و نشر اسراء.
12. جهانبخش، عباس و شکوهی، محمدصالح (1401). «الگوی زیست شهرهای نوین موّلد، پیشران حرکت به سوی شهر اسلامی»، فصلنامه پژوهش‌های معماری اسلامی، شماره35،  ص126-145.
13. حبیبی، ضامن‌علی (1386). «رابطه حق و تکلیف در دولت مهدوی»، پژوهش‌نامه فقهی، شماره2، ص 33-50.
14. حر عاملی، محمدبن حسن (1409ق). تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة، قم، مؤسسه آل‌البیت؟عهم؟ لإحیاء التراث.
15. حمیری، عبدالله بن جعفر (1371). قرب الإسناد، قم، مؤسسة آل‌البیت؟عهم؟ لإحیاء التراث.
16. ستوده‌نیا، محمدرضا و علاءالدین، سیدمحمدرضا (1394). «معماری و خانه‌سازی قرآنی در عصر حکومت امام مهدی؟عج؟»، مجله قرآنی کوثر، شماره53، ص 87-108.
17. سهروردی، شهاب‌الدین (1380). آواز پر جبرئیل، مصحح: سیدحسین‌نصر، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات  فرهنگی.
18. شاکری زواردهی، روح‌الله (1404). آموزه مهدویت، تهران، سمت.
19. شریف رضی، محمد بن حسین (1378). نهج البلاغه، مصحح: صبحی صالح، مترجم: عبدالمحمد آیتی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی- بنیاد نهج البلاغه.
20. شوشتری، نورالله (1404ق). احقاق الحق و ازهاق الباطل، قم، مکتبه آیه‌الله المرعشی.
21. صدری افشار، غلامحسین و دیگران (1381). فرهنگ فارسی امروز، تهران، انتشارات فرهنگ معاصر.
22. صدوق، محمدبن علی (1377). کمال الدین و تمام النعمه، تهران، انتشارات الاسلامیه.
23. صدوق، محمدبن علی (1413). من لایحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
24. طاهری، حبیب‌الله (1381). «عصر ظهور یا مدینه فاضله موعود در اسلام»، فصلنامه انتظار موعود، شماره2، ص 146-165.
25. طبسی، نجم‌الدین (1380). چشم‌اندازی به حکومت مهدی؟عج؟، قم، مؤسسه بوستان کتاب.
26. طبسی، نجم‌الدین (1385). نشانه‌هایی از دولت موعود، قم، مؤسسه بوستان کتاب.
27. طبرسی، فضل بن حسن (1376). إعلام الوری بأعلام الهدی، قم، مؤسسه آل البیت؟عهم؟ لإحیاء التراث.
28. طبرى آملى، محمد بن جریر (1413ق). دلائل الإمامة، مصحح: قسم الدراسات الإسلامیة مؤسسه البعثة، قم، بعثت.
29. طوسی، محمدبن حسن (1425). الغیبه، قم، معارف الاسلامیه.
30. طوسی، محمدبن حسن (1365). التهذیب الاحکام، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
31. روویون، فردریک (1385). آرمانشهر در تاریخ اندیشة غرب، مترجم: عباس باقری، تهران، نشر نی.
32. زمانی، سیدحسن (1391). مساجد در عصر ظهور، قم: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی؟عج؟.
33. عبدیائی، نرجس (1389). ظرفیت الگو‌دهی مدینه فاضله مهدوی در توسعه سیاسی جمهوری اسلامی ایران، قم، بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود؟عج؟.
34. عندلیب، حسین (1402). «اصول و قواعد فقهی شهرسازی اسلامی در افق تمدن نوین اسلامی»، مجموعه مقالات همایش ملی انقلاب اسلامی و افق‌های تمدنی آینده، ص 398- 414
35. فتال نیشابورى، محمدبن احمد (1375). روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، قم، انتشارات رضى‏.
36. فیض‌رفعتیان، احسان (1392). «هنر معماری کاربردی‌ترین هنر زمینه‌ساز، با نگاهی به معماری در آرمان شهر مهدوی»، مجموعه مقالات هشتمین همایش بین المللی دکترین مهدویت، جلد2، ص 237-268.
37. قمی، عباس (1379). کلیات مفاتیح الجنان، قم، انتشارات اسوه.
38. قزوینی، محمدکاظم (1376). الامام المهدی؟ع؟ من المهد الی الظهور، قم، انتشارات الهادی.
39. قمى، على بن ابراهیم (1404ق). تفسیر القمی‏، مصحح: طیّب موسوى جزائرى، قم، دار الکتاب.
40. کفعمی، ابراهیم بن علی عاملی (1418ق). البلد الأمین و الدرع الحصین لمصباح «جنه الامان الواقیه»، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
41. کورانی، علی (1379). عصر ظهور، تهران، چاپ و نشر بین‌الملل.
42. کوفى، فرات بن ابراهیم (1410ق). تفسیر فرات الکوفی، مصحح: محمد کاظم، تهران، مؤسسة الطبع و النشر فی وزارة الإرشاد الإسلامی.‏
43. مانهایم،کارل (1380). ایدئولوژی و اتوپیا (مقدمه ای بر جامعه شناسی شناخت)، مترجم: فریبرز مجیدی، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
44. مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحار الانوار، محقق: محمدالباقر البهبودی، بیروت، موسسه الوفاء.
45. مجلسی، محمد تقی (1406ق). روضه المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه، قم، موسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور.
46. معین، محمد (1387). فرهنگ لغت معین، تهران، انتشارات زرین.
47. مفید، محمدبن‌محمد (1413ق) «الف». الارشاد فی معرفه حجج‌الله علی العباد، قم، مؤسسه آل‌البیت؟عهم؟.
48. مفید، محمدبن‌محمد (1413) «ب». الإفصاح فی الإمامة، قم، کنگره شیخ مفید.
49. موسوى بجنوردى، سیدمحمد و حسینی‌نیک، عباس (1390). مباحث حقوقی تحریرالوسیله حضرت امام خمینی؟ره؟، تهران، مجد.
50. مهدی‌زاده، جواد (1385)، «تحوّل در پارادایم‌های شهرسازی»، فصلنامه جستارهای شهرسازی، شماره 15و 16، ص 16-24)
51. نیلی نجفی، بهاء الدین على‌بن‌عبد الکریم (1426ق). سرور أهل الإیمان فی علامات ظهور صاحب الزمان؟عج؟‏، مصحح: قیس عطار، قم، دلیل ما.
52. هلالى، سلیم بن قیس‏ (1405ق). کتاب سلیم بن قیس الهلالی، مصحح: محمد انصارى زنجانى، قم، الهادی.
53. یزدی حائری، علی (1422). إلزام الناصب فی إثبات الحجة الغائب؟عج؟، بیروت، موسسه الأعلمی.
سایت
54. جوادی‌آملی، عبدالله (07/03/1390). بیانات در دیدار «اعضای کمیته تخصصی شهرسازی سازمان نظام مهندسی کشور». قابل دسترس در: https://noo.rs/90Rou
55. https://www.catholicfrequency.com/saints-augustine.