انتظار موعود

انتظار موعود

پژوهشی انتقادی بر دلایل اسلام‌شناسان غربی در مسئله عدم اصالت غیبت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
جریان شناسی ،پژوهشکده مهددویت وآینده پژوهی ، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ، قم ، ایران
چکیده
اندیشمندان و پژوهشگران همواره به بحث در باره غیبت (پنهان‌زیستی) امام مهدی(عج) و تاریخچه آن در میان شیعیان دوازده‌امامی، پرداخته‌اند. گروهی از پژوهشگران، به‌ویژه برخی اسلام‌پژوهان غربی، با استناد به ادعاهایی مانند: عدم وجود شواهد از بیان غیبت در نیمه نخست قرن اول، عدم ذکر روایات غیبت پیش از قرن چهارم به گونه ای که نوبختی و سعد بن عبدالله اشعری اشاره ای به آن نکرده اند ،
این نوشتار، تلاش دارد تا با روشی توصیفی ـ تحلیلی ـ انتقادی، به بررسی پرداخته و نتایج حاصله گویای آن است که عدم تسلط به محتوای منابع کهن، برداشت موردی از آن منابع و عدم توجه به ترجمه درست و دقیق گزارش‌های روایی، این دسته از محققان غربی را دچار اشتباه کرده و برخلاف دیدگاه آنان، شواهد و قراینی از متون امامیه و غیر امامیه در اثبات اصالت غیبت در دوران ابتدایی قرن اول هجری وجود دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Critical Study of Western Islamologists’ Arguments Concerning the Alleged Inauthenticity of the Ghayba

نویسنده English

mohammad shahbaziyan
Flowology, Mahddavit Research Institute and Future Studies, Research Institute of Islamic Sciences and Culture, Qom, Iran
چکیده English

The hidden existence of Imam Mahdi (may God hasten his reappearance) has been a subject of continuous discussion among Twelver Shia Muslims and scholars who study this phenomenon. Western Islamic scholars together with other researchers base their arguments on multiple points including the absence of occultation declarations during Islam's first century and the late emergence of occultation traditions which first appeared in the fourth century and were absent in the writings of al-Nawbakhti and Sa'd ibn Abdullah al-Ash'ari and the conflicting statements about this doctrine and the post-al-Nu'mani writings about occultation. The researchers who studied this topic included Western Islamic scholars who argued that the doctrine of occultation originated from earlier religious traditions and sects and served as a means to reject divine proof (Hujjat Allahi) following the martyrdom of Imam Hasan al-Askari (peace be upon him). These claims are raised without regard to authentic Shia sources and texts, and represent, in a way, an attempt to cast doubt on the authenticity and foundation of this concept in Imami doctrines. The study applies descriptive-analytical methods to analyze Western Islamic scholars' doubts about Islam through the examination of historical theories and their mistaken understanding of original texts. The research results indicate that a lack of mastery of the content of ancient sources, a selective reading of those sources, and a failure to pay attention to the correct and accurate translation of narrative reports, have led these Western researchers to err. Contrary to their view, there is evidence and indications from Imami and non-Imami texts in proving the authenticity of the occultation in the early period of the first century AH.

کلیدواژه‌ها English

Islamology
Mahdism
occultation
Imamate
Orientalists
1.        ابن أبی الحدید عبدالحمید (1404ق). شرح نهج البلاغه، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.
2.      ابن حمدان، حسین (1419ق). الهدایة الکبری، بیروت، البلاغ.
3.      ابن حمزه، عبدالله (1421ق). العقد الثمین فی احکام الائمه الهادین، عمان، موسسة الامام زید بن علی.
4.      ابن صلاح شرفی، احمد بن محمد (1415ق). عدة الاکیاس فی شرح معانی الأساس، یمن، دارالحکمة الیمانیه.
5.      ابن عساکر، علی بن الحسن (1415ق). تاریخ مدینة دمشق، بیروت، دارالفکر.
6.      ابن منظور، محمد بن مکرم (1408ق).  لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
7.      ابن ندیم، محمد بن اسحاق (1346). الفهرست، تهران، بانک بازرگانی ایران.
8.      اسکافی، محمد (1374). المعیار و الموازنة، تهران، نی.
9.      اشعری، سعد بن عبد الله (1360). المقالات و الفرقه‌های، تهران، شرکت انتشارات علمی‌و فرهنگی.
10.     افندی، میرزا عبدالله (1431ق). ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، بیروت، موسسه التاریخ العربی.
11.     الویری، محسن (1381). مطالعات اسلامی‌در غرب، تهران: سمت.
12.    امیر معزی، محمد علی (1393). تشیع ریشه‌ها و باورهای دینی، تهران، نامک.
13.   انوری، حسن (1381). فرهنگ سخن، تهران، سخن.
14.    آندره، نیومن (1386). دوره شکل گیری تشیع دوازده امامی، قم، شیعه شناسی.
15.    بلاذری، احمد بن یحیی (1339). انساب الاشراف، تهران، علمی.
16. تاکر، ویلیام‌فردریک (1397). مدعیان مهدویت و هزاره‌گرایان: نگاهی به جنبش‌های غالیان شیعی عراق در سده‌های نخستین، تهران، حکمت.
17. ثقفی، ابراهیم بن محمد (1395ق). الغارات، تهران، انجمن آثار ملی.
18. جوهری، اسماعیل بن حمّاد (1407ق).  الصحاح، بیروت، دار العلم للملایین.
19. حکیمیان، مسعود و حکیمیان، محمدمهدی (بهار و تابستان1397). پیدا و پنهان دیدگاه مستشرقان در حیطه مهدویت؛ قرآن پژوهی خاورشناسان، شماره 24 .
20. حمیدان بن یحیی (1424ق).  مجموع السید الحمیدان، صعده، مرکز اهل البیت للدراسات الاسلامیة.
21. دارمستتر، جیمز (1317). مهدی از صدر اسلام تا قرن سیزدهم، تهران، ادب.
22. رضی، محمد بن حسین (1414ق). نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، قم، دارالهجرة.
23. زبیدی، مرتضی (1306ق). تاج العروس، بیروت، دار مکتبه الحیاة.
24. زقزوق، محمود حمدی (1392). شرق شناسی و پیشینه فکری برخورد تمدن‌ها، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی‌آستان قدس رضوی.
25. زمانی، محمدحسن (1388). آشنایی با استشراق و اسلام شناسی غریبان؛ قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی ؟صل؟.
26. سلیمیان، خدامراد (زمستان1403). بازکاوی معناشناختی و تحلیل گستره مفهومی ‌غیبت در آموزه مهدویت، انتظار موعود، شماره 87 (21 صفحه - از 5 تا 25).
27. __________________  (1388). فرهنگ‌نامه، تهران، بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود ؟عج؟.
28. سند، محمد (1429). دعوی السفارة فی الغیبة الکبری، نجف اشرف، بقیة العترة.
29. شهبازیان، محمد و جهانی فرد، علی (بهار و تابستان1401). گونه‌های مطالعات مستشرقان درباره اسلام و آسیب شناسی مطالعات آن‌ها، مدیریت دانش اسلامی، شماره 1.
30. شهبازیان، محمد و زارع، مهدی (پاییز1401). بازخوانی گمانه خشونت مهدوی در نگاه مستشرقان رسانه‌ای، فصلنامه پژوهش‌های مهدوی، شماره 42.
31. صدر، محمد (1412ق). تاریخ الغیبة الصغری، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات.
32. صدوق، محمد بن علی (1395ق).کمال الدین و تمام النعمة، تهران، اسلامیه.
33. طریحی، فخر الدین (1403ق). مجمع البحرین، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
34. طوسی، محمد بن حسن (بی‌‌تا). الفهرست، نجف، مکتبه المرتضویة.
35. _______________________  (1411ق). الغیبة، قم، دار المعارف الاسلامیة.
36. عبدالله بن حمزه (1422ق). مجموع رسائل الإمام المنصور بالله عبدالله بن حمزه؛ صنعا، مؤسسة الإمام زید بن علی الثقافیة.
37. عسکری، ابو هلال (1412ق). الفروق اللغویة، قم، مؤسسة النشر الاسلامی.
38. فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (1415ق). القاموس المحیط؛ بیروت، دارالکتب العلمیة.
39. کلبرگ، اتان (1374). از امامیه تا اثنی عشریه، مترجم: محسن الویری، تهران، دانشگاه امام صادق ؟ع؟.
40. کلینی، محمد بن یعقوب (1429ق). الکافی، قم دارالحدیث.
41. لوئیس، برنارد (1363). تاریخ اسماعیلیان، تهران، توس.
42. متقی هندی، علی بن حسان (1409ق).کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، بیروت، الرسالة.
43. مدرسی، سیدحسین (1403). کتاب مکتاب‌های در فرایند تکامل؛ مترجم: هاشم ایزدپناه، کویر.
44. المرزبانی، محمد بن عمران (1413ق). اخبار السید الحمیری، بیروت، کتاب‌های.
45. مفید، محمد بن نعمان (1413ق). الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، قم، کنگره شیخ مفید.
46. موتسکی، هارالد و دیگران (1394). حدیث اسلامی، خاستگاه و سیر تطور، قم، دارالحدیث.
47. موسوی، سیدرضی (1389). شرق شناسی و مهدویت، قم، بنیاد فرهنگی حضرت امام مهدی موعود ؟عج؟.
48. نجاشی، احمدبن علی (1427ق). فهرست اسماء مصنفی الشیعه، قم، جماعه المدرسین فی الحوزه العلمیه قم، موسسه النشر الاسلامی.
49. نعمانی، محمد بن ابراهیم (1397ق).  الغیبه؛ تهران، نشر صدوق.
50. نوبختی، حسن بن موسی (1355).  فرقه‌های الشیعة؛ نجف اشرف، مکتبه المرتضویة.
51. هالم، هاینس (1385). تشیع، مترجم: محمد تقی اکبری، قم، دانشگاه ادیان و مذاهب.