انتظار موعود

انتظار موعود

بررسی ویژگی‌‌های شعر انتظار، از شاعران معاصر عرب اهل سنت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
منصور نیک پناه 1
احمد نور وحیدی 2
1 دانشیارزبان و ادبیات فارسی، گروه عمومی، حسابداری، دانشگاه سراوان، سراوان، ایران
2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، گروه عمومی، حسابداری، دانشگاه سراوان
چکیده
چکیده
منجی آخرالزمان اصلی است که کلیه ملل و نحل به نوعی به آن عقیده دارند و در بین مسلمانان این موضوع فصل مشترک محسوب می‌شود. شاعران که بازتاب دهنده فرهنگ و عقاید جوامع هستند نسبت به این اعتقاد بی‌توجه نبودند. شعرای معاصر عرب با توجه به حوادثی که در جهان عرب و اسلام بروز نموده‌است و انتظار دادخواه و منجی را بیشتر در شعرشان متجلی نموده‌اند. در این مقاله محققان بر آنند شعر شاعران معاصر عرب را از منظر انتظار بررسی نمایند. برای نیل به این هدف با محوریت حضرت مهدی(عج) اشعار و سروده‌های شاعران موردنظر را تحلیل نمودند. حاصل این کاوشها نشان می‌دهد انتظار ظهور حجت محدود و منحصر به سرزمین خاص، جنسیت منحصر و خصوصیت ویژه نیست؛ بلکه شاعران معاصر عرب به اصل غیبت امام عصر(عج) و ظهور قطعی‌اش عقیده دارند. لیکن بانی و زمینه‌ساز ظهور خود منتظران هستند. این پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی و با روش مطالعه‌ی کتابخانه‌ای و به روش تحلیل محتوی صورت پذیرفته است.
کلیدواژه‌ها
کلید واژه‌ها: منجی
انتظار
ظهور
شاعران معاصر عرب

عنوان مقاله English

A study of the characteristics of intizar (expectation) poetry by contemporary Sunni Arab poets

نویسندگان English

نیک پناه nikpanah 1
ahmadnoor vahidi 2
1 Associate Professor of Persian Language and Literature, General Department, Accounting, Saravan Institute of Higher Education, Saravan, Iran
2 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature
چکیده English

The concept of the "End-Time Savior" is a universal belief shared in various forms across nations and religious sects, and among Muslims, it constitutes a common theological ground. Poets, as cultural and ideological mirrors of their societies, have not remained indifferent to this belief. In light of recent developments in the Arab and Islamic worlds, contemporary Arab poets have increasingly reflected the theme of awaiting justice and salvation in their poetry. This article aims to examine the poetry of contemporary Arab poets through the lens of eschatological expectation. Focusing on the figure of Imam Mahdi (may God hasten his reappearance), the study analyzes selected poems to uncover thematic patterns. The findings reveal that the anticipation of the Savior’s emergence is not confined to a specific land, gender, or exclusive trait. Rather, contemporary Arab poets affirm the doctrine of the occultation of the Imam and his inevitable reappearance, emphasizing that the agents and facilitators of this emergence are the very believers who await him. This research adopts a descriptive-analytical approach, utilizing library resources and content analysis methodology.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Savior
Awaiting
Reappearance
Contemporary Arab Poets
الأبنودی، عبدالرحمن (1978م). الموت على الأسفلت، قاهره، الاهیئة المصریة العامة للکتاب. 
2. البرغوثی، تمیم (2005م). مقام عراق، بیروت، المؤسسة العربیة للدراسات والنشر. 
3. ___________  (۲۰۱۰م). فی القدس، قاهره، دار الشروق. 
4. البکری، سلیمان (۲۰۱۲م). الأسطورة والتراث فی الشعر العربی الحدیث. قاهره، دارالمعارف.
5. التتر، سهام (۲۰۱۹م). أنا أنت، اردن، دار الرعاة للدراسات والنشر.
6. ________ (2022م). اناشید الظلام والفجر، غزه، دار الفجر للنشر.
7. الجخ، هشام (2018م). لیله غلاف القبور، قاهره، دار العین.
8. الجعبری، سجی(2023م). رسائل الى الغائب، بیروت، دار الهادی.
9. الحسن، یاسین (2021م). حمامات تقرعها الریح، بیروت، دار الروادید.
10. الخاقانی، علی حسین (۲۰۱۹م). المهدیة بین المذاهب الإسلامیة و انعکاسها فی الأدب. نجف، مرکز الدراسات الإسلامیة.
11. الخالدی، ولید (2005م). مجموعه اشجار الزیتون تبکی فی السری، رام الله، اتحاد الکتاب الفلسطینیین.
12. الرصافی، معروف(1950م). دیوان الرصافی، بغداد، مطبعة المعارف. 
13. الزبیدی، خالد (۲۰۱۵م). المهدی فی الشعر العربی المعاصر، دراسة فی شعر أحمد شوقی ونزار قبانی، مجلة جامعة الموصل للآداب، ۱۲ (۳)، ۴۵–۶۷. 
14. العدم، محمود (۲۰۱۵م). أشجار تبحث عن ماء، دمشق، دار الفرات. 
15. الفیصل، خالد( 2008م). الواحات، ریاض، دار العربیه.
16. المفلح، محمود (2018م). نشید القدس صرخه تحت اقدام المهدی، بیروت، دار الفارابی.
17. الثبیانی، محمد بن عبد الله (2018م). دیوان، اصداء السماء، ریاض، النادی الادبی.
18.جعفری، رضا محمد (۲۰۰۸م). المهدی المنتظر فی الأدب العربی. بیروت، دارالهادی.
19. جمعه، خالد (2016م). حجر یبکی تحت المطر، دمشق، دار الفکر.
20. حداد، جمانه (2017م). الرساله الموشاه، بیروت، دار الساقی.
21. حیدر، جمال (2021 م). قطرات فی بحر الغیبه، بیروت، دار الروادید.  
22. درویش، محمود (2006م). دیوان، لا اریقی لهذا النسیان، بیروت، دار الریاض.
23. ____________ (2008م). اوراق الزیتون، بیروت، دار العوده.
24. ____________ (2008م). دیوان، أثر الفراشة، بیروت، دار الریاض. 
25. سلیمان، کامل (1386). یوْمُ الْخَلاص فی ظِلّ الْقائم الْمَهْدی، مترجم: علی اکبر مهدی پور، تهران، نشر آفاق.
26. شحاده، حسن (2010م). اغانی القید، بیروت، دارالفارابی. 
27. شقیر، محمود (2021 م). اشجار بلا ظل، بیروت، دار الهدى.
28. شوقی، أحمد (1938م). الشوقیات، القاهرة، مطبعة الاستقامة. 
29. شیخ صدوق، محمد بن علی (1395ق). کمال الدین و تمام النعمه، محقق: علی اکبر غفاری، تهران، اسلامیه.
30. صافی گلپایگانی(1422ق). منتخب الاثر، قم، نشر مولف.
31. طبال، عبدالکریم (2017م). حرائق الامل، الرباط مراکش، دار التوحیدی.
32. طوقان، فدوی (1988م). دیوان، اللحن الاخیر، بیروت، المؤسسه العربیه للدراسات والنشر.
33. عباس عماره، لمیعه (2018م). اغانی مهیار الدمشقی، بیروت، دار المدى.
34. عبدالرحمن، هبة (۲۰۱۷م). رمز المنقذ فی شعر محمود درویش، مجلة الأبحاث الأدبیة، ۲۵، ۱۱۲–۱۳۴.
35. عبد‌‌الصبور، صلاح (بی‌‌تا). دیوان، الناس فی بلادی، قاهره، دار الشروق.  
36. عبده، خالد(2014م). اجراس الغضب، صنعاء، دار الامل للنشر والتوزیع. 
37. عبود، ایناس (2020م). درب السماء یدق، بیروت، دار المشرق. 
38. عمر، نادیة (۲۰۲۰م). المنجی الأخروی فی الشعر العربی: قراءة سوسیولوجیة، مجلة العلوم الإنسانیة، ۳۳ (۲)، ۸۹–۱۱۱.
39. عید، مریم (2022م). اغافید الجدائل والزیتون، رام الله، دار الفکر الحر.
40. فضل‌‌الله، زینب (2022م). اغانی العاشق المستهام، بیروت، دار الاداب.
41 . قبانی، نزار (1994م). دیوان، هل تسمعون صرختی، بیروت، منشورات نزار قبانی.
42. _______ (1999م). الأعمال الشعریة الکاملة، جلد ۴، بیروت، منشورات نزار قبانی.
43. مجلسی، محمد باقر (1403ق). بحار الانوار، بیروت، دار احیا التراث العربی.
44. محمدی ری‌‌شهری، محمد (1384). میزان الحکمه، قم، دارالحدیث.
45. مطر، احمد (1989م). رسائل، بیروت، دار الجمل. 
46. معروف، رضا (2023م). نداءات الى الحجر، بیروت، دار النهج.
47. المفلح، محمود (2017م). حجر یبکی، غزه، دار الکلمه.
48. نادیة، عمر (۲۰۲۰م). المنجی الأخروی فی الشعر العربی: قراءة سوسیولوجیة. مجلة العلوم الإنسانیة، ۳۳ (۲).
49. نازک الملائکه (1995م). شظایا ورماد، بیروت، دار الاداب.
50. ناعوت، فاطمه (2012م). عندما تعض البکاء، بیروت، دار العوده.
51. ندیم، هانی (2021م). الجرح الذی صار قبله، دمشق، دار ممد.  
52. نزال، فاطمة (۲۰۲۰م). تمرین على العزف، بیروت، دار الآداب.
53. هبة، عبدالرحمن (۲۰۱۷م). رمز المنقذ فی شعر محمود درویش، مجلة الأبحاث الأدبیة، ۲۵، ۱۱۲-۱۳۴. 
54. یوسف، عباس (2019م). خیام السماء، بیروت، دار الهدى.
55. یوسف، عبدالرحمن (۲۰۱۸م). لیلة الظهور، الثقافة القطریة، سال 19، شماره 45.