انتظار موعود

انتظار موعود

بررسی و تحلیل معیارهای تشخیص آیات مهدوی در قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد حوزه و استاد یار موسسه آموزش عالی راغب اصفهانی، قم، ایران.
2 مرکز تخصصی مهدویت حوزه قم
چکیده
«قرآن»، به عنوان نخستین و بنیادی­ترین منبع معرفتی در اسلام، آیاتی را در ارتباط با موضوع مهدویت مطرح کرده است. شناسایی این آیات مستلزم به کارگیری معیارها و ضوابطی است که بتوان بر اساس آن‌ها آیات مهدویت را شناسایی کرد. پژوهش حاضر با هدف تبیین و بررسی این معیارها صورت گرفته است تا از این طریق گستره آیات مهدوی را مشخص کند. این پژوهش با روش توصیفی _ تحلیل محتوای کیفی و با استفاده از منابع کتابخانه­ای، معیارها را مطرح کرده و مورد بررسی و تحلیل قرار داده است. در این پژوهش، چهار معیار اصلی برای تشخیص آیات مهدوی ارائه شده است که عبارتند از: آیاتِ همراه با روایات تفسیری مهدوی، ازجمله روایات بیان شباهت حضرت مهدی با انبیای پیشین؛ جری و تطبیق و تناسب مفهومی آیات با موضوعات مهدوی. تعداد آیات مهدوی بر اساس هر یک از این ملاک­ها متفاوت است. تمرکز بر یک معیار، بدون در نظر گرفتن سایر معیارها، به احصای ناقص آیات مهدوی منجر می­شود. بنابراین، برای دستیابی به همه آیات مهدوی لازم است همه ملاک­ها را مورد توجه و بررسی قرار دهیم.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Study and Analysis of Criteria for Identifying Mahdavi Verses in the Quran

نویسندگان English

Mojtaba Kalbasi 1
Hasan mollaishahrestanaki 2
1 Professor of Seminary and Univeristy
2 Mahdavit
چکیده English

The Quran, serving as the principal and most fundamental source of knowledge within Islam, encompasses verses pertaining to the concept of Mahdism. The task of identifying these verses necessitates the establishment of criteria and prerequisites that facilitate their recognition. The present study aims to elucidate and scrutinize these criteria to delineate the extent of Mahdavi verses. This study delineates, explores, and evaluates these criteria using a descriptive-qualitative content analysis method and relying on library resources. In this study, four main criteria have been identified for the classification of Mahdavi verses: verses that are paired with Mahdavi interpretive narrations, including those that illustrate the parallelism between Hazrat Mahdi and prior prophets; and the conceptual compatibility and allignment of the verses with Mahdavi themes. The count of Mahdavi verses fluctuates based on the application of each criterion. Focusing on one criterion, without considering the others, results in an incomplete enumeration of Mahdavi verses. Therefore , to achieve a comprehensive identification of all Mahdavi verses, it is imperative to incorporate and analyze all criteria collectively.

کلیدواژه‌ها English

Mahdavi verses
interpretive narrations
parallelism and adaptation
conceptual compatibility of verses
 قرآن کریم.
   1. ابن بابویه، علی بن حسین (1404ق). الامامة و التبصرة من الحیرة، قم، مدرسة الامام المهدی ؟عج؟.
   2. ابومعاش، سعید (1340ق). الإمام المهدی ؟عج؟ فی القرآن و السنة، مشهد، مجمع البحوث الاسلامیة.
   3. بحرانی، سید هاشم (1413ق). المحجة فینا نزل فی القائم الحجة ؟عج؟، مصحح: محمدمنیرالمیلانی، بیروت، مؤسسة النعمان للطباعة و النشر.
   4. بی­آزار شیرازی، عبدالکریم و حجتی، سیدمحمدباقر (1370). تفسیر کاشف، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
   5. بی­آزار شیرازی، عبدالکریم و حجتی، سید محمدباقر (1372). تفسیر کاشف، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
   6. جوادی آملی، عبدالله (1388). تسنیم، تنظیم: حسن واعظی محمدی، قم، اسراء.
   7. جوادی آملی، عبدالله (1393). تسنیم، محقق: محمد فراهانی و حسین اشرفی، قم، اسراء.
   8. جوادی آملی، عبدالله (1389الف). تفسیر موضوعی قرآن (سیره پیامبران در قرآن)، تنظیم: علی اسلامی، قم، اسراء.
   9. جوادی آملی، عبدالله (1386). رحیق مختوم، محقق: پارسانیا، حمید، قم، اسراء.
   10. جوادی آملی، عبدالله (1386). شریعت در آینه معرفت، محقق: حمید پارسانیا، قم، اسراء.
   11. جوادی آملی، عبدالله (1389ب). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، محقق: احمد واعظی، قم، اسراء.
   12. حائری قزوینی، سید مهدی (1384). سیمای حضرت مهدی ؟عج؟ در قرآن، تهران، آفاق.
   13.حسینی شیرازی، سید صادق (2004). المهدی ؟عج؟ فی القرآن و السنة، الکویت، لجنة سید الشهداء الخیریة.
   14. خاضعی­نیا، الهام (1397). بررسی تطبیقی آیات مهدویت از دیدگاه علامه طباطبایی در المیزان و آلوسی در روح المعانی، تهران، انتشارات بی­کران دانش.
   15. خزاز رازی، علی بن محمد (1401ق). کفایة الاثر، مصحح: عبداللطیف حسینی کوهکمری، قم، بیدار.
   16. خویی، سید ابوالقاسم (1386). البیان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسة إحیاء آثار الامام الخوئی.
   17. راوندی، قطب الدین (1409ق). الخرائج و الجرائح، قم، مؤسسة الامام المهدی ؟عج؟.
   18. رستم نژاد، مهدی (1394). پژوهش­های تطبیقی در روایات تفسیری فریقین، قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی ؟صل؟.
   19. رضایی اصفهانی، محمد علی (زمستان1388). گونه شناسی آیات مهدویت بر اساس روایات تفسیری، مجله انتظار موعود، شماره 31.
20. رضوانی، علی اصغر (1386). دفاع از مهدویت، قم، مسجد مقدس جمکران.
   21. رضوی، محمدحسین (2001م). المهدی الموعود فی القرآن الکریم، بیروت، دارالهادی.
   22. سیوطی، عبدالرحمن (1421ق). الاتقان فی علوم القرآن، محقق: فواز احمد زمرلی ، بیروت، دارالکتاب العربی.
   23. سیوطی، عبدالرحمن (1408ق). معترک الاقران فی اعجاز القرآن، بیروت، دارالکتب العلمیة.
   24. صافی گلپایگانی، لطف الله (1386). نوید امن و امان، قم، دفتر تنظیم و نشر آثار آیت الله العظمی صافی گلپایگانی.
25. صدوق، محمد بن علی (1362). الخصال، مصحح: علی اکبرغفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
26. صدوق، محمد بن علی (1395ق). کمال الدین و تمام النعمة، مصحح: علی اکبرغفاری، تهران، اسلامیه.
27. صفار، محمد بن حسن (1404ق). بصائر الدرجات، مصحح: محمد بن عباسعلی کوچه­باغی، قم، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی.
   28. طباطبایی، سیدمحمد حسین (1388). قرآن در اسلام، مصحح: سیدهادی خسروشاهی، قم، بوستان کتاب.
   29. طباطبایی، سیدمحمد حسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتسارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
   30. طبری، ابن جریر (1413ق). دلائل الامامة، قم، بعثت.
   31. طبرسی، فضل بن حسن (1417 ق). إعلام الوری بأعلام الهدی، قم، مؤسسة آل البیت ؟عهم؟ لإحیاء التراث.
   32. طوسی، محمدبن حسن (1411ق). کتاب الغیبة، مصحح: عبادالله تهرانی و علی احمد ناصح، قم، دارالمعارف الاسلامیة.
   33. عابدی خراسانی، فضل الله (1362). قاطع البیان فی الآیات المؤولة بصاحب الزمان ؟عج؟، مشهد، دارالمرتضی.
   34. عابدین زاده، محمد (1380). مهدی ؟عج؟ در قرآن، قم، لاهیجی.
   35. علاءالدین، مهدی حسن (2000م).  القرآن یتحدث عن الامام المهدی ؟عج؟، بیروت، الدار الاسلامیة.
   36. قانعی اردکان، علی (بهمن1386). تناسب آیات، مجله معرفت، شماره 122.
   37. قمی، علی بن ابراهیم (1404ق). تفسیر القمی، تصحیح: طیب موسوی جزائری، قم، دارالکتاب.
   38. کریمی­نیا، محمدعلی (1385). آیه­های ظهور، قم، کوثر ادب.
   39. کلینی، محمد بن یعقوب (1429ق). الکافی، قم، دارالحدیث.
   40. کورانی، علی، و همکاران (1428ق). معجم أحادیث الإمام المهدی ؟عج؟، قم، مسجد مقدس جمکران.
   41. کوفی، فرات بن ابراهیم (1410ق). تفسیر فرات الکوفی، محقق: کاظم، محمد، تهران، مؤسسة الطبع و النشر فی وزارة الإرشاد الإسلامی.
   42. لطفی­فر، طاهره (1399). آیات مذکور فی کتاب مستور (200 آیه مهدوی)؛ تهران، تفکر آینده ساز.
   43. مؤسسه آینده روشن (1386). مجموعه آثار سومین همایش بین المللی دکترین مهدویت، قم، مؤسسه آینده روشن.
   44. مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحارالانوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
   45. مسعودی، علی بن حسین (1384). اثبات الوصیة، انصاریان، قم.
   46. المصری، احلام و ماهروزاده، طاهره (پاییز و زمستان1400). قاعده جری و تطبیق در تفسیر آیات مهدویت، دوفصلنامه موعود پژوهی، شماره 6.
   47. مولوی نیا، محمدجواد (1381). سیمای مهدویت در قرآن، قم، مؤسسه انتشاراتی امام عصر ؟عج؟.
   48. میرصابری، سید داود (بی­تا). الآیات الباهرة فی بقیة العترة الطاهرة، تهران، مؤسسة البعثة.
   49. ناصح دهخوارگانی، علی قلی (1350ق). آیات الظهور فی انتظار الفرج و السرور، بی­جا، علمیه (چاپ سنگی).
   50. نعمانی، محمد بن ابراهیم (1397ق). الغیبة، مصحح: علی اکبر غفاری، تهران، نشر صدوق.