انتظار موعود

انتظار موعود

بازخوانی نظریه عواطف واکنشی استراسون با تأکید بر انتظار فعال در افق اندیشه مهدویت و مسئولیت اخلاقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
نیره امانی 1
محمد لگنهاوزن 2
سیدمرتضی طباطبائی 3
1 کرج
2 Current employer: The Imam Khomeini Education and Research Institute Expertise: Philosophy, metaethics, epistemology
3 عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان، گروه فلسفه معاصر
چکیده
مسئولیت اخلاقی در فلسفه معاصر، به‌ویژه در نظریه عواطف واکنشی استراسون، در بستر روابط میان‌فردی و شبکه مطالبات متقابل تحلیل می‌شود. استراسون در مقاله مشهور«آزادی و رنجش» استدلال می‌کند که عواطفی چون رنجش، سپاس و خشم، بیانگر نگرش مشارکتی ما نسبت به یکدیگرند و ساختار عملی مسئولیت را تشکیل می‌دهند. با این‌حال، تحلیل استراسون عمدتا در افق روابط هم‌زمان و میان‌ فردی صورت‌بندی شده و کم‌تر به افق‌های آینده ‌محور یا ساختارهای هنجاری مبتنی بر انتظار توجه دارد. این مقاله می‌کوشد با بهره‌گیری از مدل سه‌لایه مسئولیت (رابطه‌ای، هنجاری و ظرفیتی)، مفهوم «انتظار فعال» را در اندیشه مهدویت را به‌مثابه وضعیتی هنجاری آینده‌گرا تحلیل کند. فرضیه اصلی آن است که انتظار ظهور نه حالتی روان‌شناختی یا انفعالی، بلکه ساختاری هنجاری است که شبکه مطالبات اخلاقی را تشدید می‌کند و افق پاسخ‌گویی را گسترش می‌دهد. در این چارچوب، جامعه منتظر واجد نوعی «تشدید رابطه‌ای مسئولیت» است؛ زیرا افق ظهور، نظام انتظارات متقابل را از سطح میان‌فردی به سطح تاریخی–الاهی ارتقا می‌دهد. مقاله نشان می‌دهد که با افزودن عنصر انتظار فعال به نظریه استراسون، می‌توان تبیینی توسعه ‌یافته از مسئولیت ارائه کرد که بُعد آینده ‌محور و امید آفرین زندگی اخلاقی را نیز در بر گیرد.
کلیدواژه‌ها
مسئولیت اخلاقی
عواطف واکنشی
انتظار فعال
مهدویت
مطالبات متقابل
پاسخ‌گویی

عنوان مقاله English

Reexamining Strawson’s Theory of Reactive Attitudes with an Emphasis on Active Waiting in Mahdisit Ideaology and Ethical Accountability

نویسندگان English

Nayereh امانی 1
Muhammad Legenhausen 2
سیدمرتضی طباطبائی سیدمرتضی طباطبائی 3
1 کرج
2 Current employer: The Imam Khomeini Education and Research Institute Expertise: Philosophy, metaethics, epistemology
3 عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان، گروه فلسفه معاصر
چکیده English

The notiona of moral accountability in contemporary philosophy, particularly in P. F. Strawson’s theory of reactive attitudes, Is scrutinized in the context of interpersonal dynamics and a wb of reciproval obligations. In his Influentional essay, Freedom and Resentment,, Strawson argues that reactive attitudes-such as resentment, gratitude, and indignation- manifest our participatory stance toward one another and constitute the practical structure of moral accountability. Nevertheless, Strawson’s account is predominantly set within the confines of synchronous interpersonal relations and pays scants regard to future-oriented perspectives or normative frameworks based on the concept of waiting. Utilizing a tripartite model of accountability (relational, normative, and capacity-based), this article seeks to analyze the concept of active waiting in Mahdist thought as a future-oriented normative condition. The central hypothesis is that The anticipation of the Advent is not simply a psychological phenomenon or a state of passivity; instead, it represents a normative structure that intensifies the network of moral obigations and broadens the scope of accountability. Within this framework, the waiting community embodies a distinctive form of relational intensification of responsibility, as the horizon of the Advent elevates the framework of mutual expectations from the interpersonal context to a historical and divine dimension.The article argues that incorporating the notion of active waiting into Strawson’s theory facilitates the creation of a more comprehensive account of moral responsibility, incorporating both the future-oriented and hope inspiring aspects of ethical existance.

کلیدواژه‌ها English

Moral Accountability
Reactive Attitudes
Active Waiting
Mahdism
Mutual Demands
Accountability
1.      امینی، ابراهیم (۱۳۸2).  دادگستر جهان، قم، انتشارات شفق.
2.      رحمانی تیرکلائی، حسین (۱۴۰۱).  انتظار فرج: عوامل، موانع و آثار اخلاقی، قم، انتشارات مسجد مقدس جمکران.
3.      سید مرتضی، علی بن حسین (۱۳۹۸).  الشافی فی الإمامة، محقق: محمدحسین درایتی، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
4.      شفیعی سروستانی، اسماعیل (۱۳۸۰).  استراتژی انتظار، تهران، انتشارات موعود عصر؟عج؟.
5.      صافی گلپایگانی، لطف‌الله (۱۳91).  امامت و مهدویت، قم، انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود ؟عج؟
6.      صافی گلپایگانی، لطف‌الله (۱۳۷۷).  گفتمان مهدویت، قم، انتشارات مسجد مقدس جمکران.
7.      صافی گلپایگانی، لطف‌الله (۱۴۱۹ق).  منتخب الأثر فی الإمام الثانی عشر، قم، انتشارات سیده معصومه ؟عها؟.
8.      صدر، سید رضا (۱398). راه مهدی ؟عج؟، محقق: سیدباقر خسروشاهی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
9.      صدر، سید محمد (۱۴۲۹ق) تاریخ ما بعد الظهور، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات.
10.  صدر، سید محمد (۱۴۱۲ق).  موسوعة الإمام المهدی، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات.
11.  صدر، محمدباقر (۱۳۸0).  جستجو و گفتگو پیرامون امام مهدی ؟عج؟، مترجم: کتابخانه بزرگ اسلامی، تهران، مؤسسه نباء.
12.  صدوق، محمد بن علی (۱۴۱۶ق).  کمال الدین و تمام النعمة، قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
13.  طوسی، محمد بن حسن (۱۴۱۱ق).  الغیبة، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة.
14.  طیبی، روح‌انگیز؛ فتحعلیانی، حامد و حسینی، سید حمید (۱۴۰۲). «تحلیلی بر آموزه‌های مهدویت با رویکرد ربوبیت الاهی از نگاه قرآن کریم» (مطالعه موردی آموزه کرامت انسانی)، پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست، ۵(۳).
15.  کارگر، رحیم (۱۳۸۱). «جهانی شدن و حکومت جهانی حضرت مهدی ؟عج؟»، انتظارموعود، ش 6.
16.  کلینی، محمد بن یعقوب (۱۴۰۷ق).  الکافی، تهران، دارالکتب الإسلامیه.
17.  مجلسی، محمدباقر (۱۳۷۸). مهدی موعود، مترجم: علی دوانی، تهران، دارالکتب الإسلامیه.
18.  مجلسی، محمدباقر (۱۴۰۳ق).  بحارالأنوار، بیروت، مؤسسه الوفاء.
19.  مطهری، مرتضی (۱۳۷۰). اصول اخلاق اسلامی، تهران، صدرا.
20.  نعمانی، محمد بن ابراهیم (۱۳۶۳). غیبت نعمانی، مترجم: محمدجواد غفاری، تهران، کتابخانه صدوق.
21.                        Darwall, S. (2006). The second-person standpoint: Morality, respect, and accountability. Harvard University Press.
22.                        Fischer, J. M., & Ravizza, M. (1998). Responsibility and control: A theory of moral responsibility. Cambridge University Press.
23.                        Hieronymi, P. (2004). The force and fairness of blame. Philosophical Perspectives, 18, 115–148.
24.                        Kelly, E. I. (2018). The limits of blame: Rethinking punishment and responsibility. Harvard University Press.
25.                        MacIntyre, A. (2007). After virtue (3rd ed.). University of Notre Dame Press.
26.                        MacIntyre, A. (2007). After virtue (3rd ed.). Notre Dame: University of Notre Dame Press.
27.                        MacIntyre, A. (2007). After virtue (3rd ed.). University of Notre Dame Press.
28.                        McGeer, V. (2013). Civilizing blame. In R. Coates & N. Tognazzini (Eds.), Blame: Its nature and norms. Oxford University Press.
29.                        McGeer, V. (2019). Scaffolding agency: A proleptic account of the reactive attitudes. European Journal of Philosophy, 27(2), 301–323.
30.                        McKenna, M. (2012). Conversation and responsibility. Oxford University Press
31.                        Scanlon, T. M. (2008). Moral dimensions: Permissibility, meaning, blame. Harvard University Press.
32.                        Scanlon, T. M. (2008). Moral dimensions: Permissibility, meaning, blame. Cambridge, MA: Harvard University Press.
33.                        Scanlon, T. M. (2008). Moral dimensions. Harvard University Press.
34.                        Shoemaker, D. (2011). Attributability, answerability, and accountability. Ethics, 121(3), 602–632.
35.                        Shoemaker, D. (2015). Responsibility from the margins of agency. Oxford University Press.
36.                        Smith, A. M. (2005). Responsibility for attitudes: Activity and passivity in moral life. Ethics, 115(2), 236–271
37.                        Smith, A. M. (2005). Responsibility for attitudes. Ethics, 115(2), 236–271.
38.                        Smith, A. M., & Nelkin, D. K. (Eds.). (2022). The Oxford handbook of moral responsibility. Oxford University Press.
39.                        Strawson, G. (1994). The impossibility of moral responsibility. Philosophical Studies, 75(1), 5–24.
40.                        Strawson, P. F. (1962). Freedom and resentment. Proceedings of the British Academy, 48, 1–25.
41.                        Strawson, P. F. (1962). Freedom and resentment. Proceedings of the British Academy, 48, 1–25.
42.                        Tognazzini, N., & Shoemaker, D. (Eds.). (2014). The nature of moral responsibility. Oxford University Press.
43.                        Vargas, M. (2013). Building better beings: A theory of moral responsibility. Oxford University Press.
44.                        Wallace, R. J. (1994). Responsibility and the moral sentiments. Harvard University Press.
45.                        Watson, G. (1996). Two faces of responsibility. Philosophical Topics, 24(2), 227–248.