انتظار موعود

انتظار موعود

تحلیل مفهوم‌شناسی «خانواده مهدوی» در پژوهش‌های معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش پژوه سطح چهار مرکز تخصصی مهدویت
2 گروه مهدویت پژوهی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
3 دانش پژوه سطح 4 مهدویت و پژوهشگر پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی
چکیده
شناخت مفهوم «خانواده مهدوی» از بنیادی‌ترین مؤلفه‌ها در پژوهش‌های خانواده با رویکرد مهدوی، محسوب می‌شود؛ چرا که تبیین دقیق مفهوم «خانواده مهدوی» و شناسایی مؤلفه‌های آن، پراکندگی دیدگاه‌های مختلف در زمینه مفهوم مذکور را سامان می‌بخشد و زمینه‌ دستیابی به انسجام مفهومی را فراهم می‌آورد. این پژوهه از نوع کیفی بوده و بر اساس مستندات نقلی و با روش توصیفی_تحلیلی و مبتنی بر منابع معتبر کتابخانه‌ای و نرم‌افزاری به گونه‌شناسی آثار نگاشته شده در حوزه «خانواده و مهدویت» پرداخته است و تعاریف موجود از «خانواده مهدوی» و مفاهیم مرتبط با آن را تحلیل و ارزیابی و سرانجام مفهومی جامع از آن ارائه می‌کند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که «خدا محوری»، «امام‌ محوری»، «معرفت به امام»، «محبت به امام»، «انتظار»، «زمینه‌سازی»، «تربیت نسل مهدی‌باور و مهدی‌یاور» و «سبک زندگی مهدوی»؛ از مؤلفه‌های اصلی مفهوم خانواده مهدوی هستند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Conceptual Analysis of the "Mahdist Family" in Contemporary Studies

نویسندگان English

Sayyed Abdolqaem Tahamipour 1
mahmoud Maleki-Rad 2
Mohammad Mehdi Samsami 3
1 Ph.D. Candidate (Level Four), Specialized Center for Mahdism
2 Faculty Member, Research Institute of Islamic Sciences and Culture
3 Level 4 scholar of Mahdism and researcher at the Mahdism and Promisedism Research Center
چکیده English

The exploration of the notion of the “Mahdist Family” stands as a crucial aspect within the realm of family studies approached from a Mahdist viewpoint. A precise definition of the concept of the “Mahdist Family” , along with the identification of its core elements, assists in clarifying the varied perspectives surrounding this concept and stablishes a groundwork for achieving conceptual clarity. This study is qualitative in essence. By leveraging transmitted (naqlī) sources and employing a descriptive-analytical methodology grounded in authoritative library and digital resources, it formulates a typology of the literature presently available on family and Mahdism. It further analyzes and evaluates the existing definitions of the “Mahdist Family” and related concepts, ultimately proposing a holistic definition of this concept. The findings indicate the fundamental components of the Mahdist Family encompass a focus on God, a devotion to the Imam, recognition of the Imam, affection for the Imam, anticipation of the Imam's return, preparation for his reappearance, nurturing a generation that believes in and supports Imam al-Mahdi, and adherence to the Mahdist way of life.

کلیدواژه‌ها English

Mahdist Family
Conceptual Analysis
Awaiting the Reappearance
Preparation for the Reappearance
Lifestyle
Mahdist Education
1. آقاتهرانی، مرتضی؛ و حیدری کاشانی، محمد باقر (1390). خانواده و تربیت مهدوی؛ راهکارهای عملی برای تربیت نسل منتظر و مهدی باور، تهران: انتشارات یوسف.
2. ابن سیده، علی بن اسماعیل (1421ق). المحکم و المحیط الاعظم (ج ۱۱۱)، بیروت، دار الکتب العلمیة.
3. احسانی، حکیمه؛ و ابراهیم پوربائی، فاطمه (1401). «نقش اعتقاد به مهدویت بر فرهنگ دینی خانواده در منابع اسلامی با تأکید بر اندیشه آیت‌الله صافی گلپایگانی»، پژوهشنامه موعود، شماره ۷.
4. احسانی، محمد (1403). «زمینه‌سازی تربیتی مهدویت»، مجله معرفت، شماره ۱۶۰.
5. احمدی گیوی، حسن؛ و انوری، حسن (1390). دستور زبان فارسی۱، تهران، انتشارات فاطمی.
6. احمدی، مریم؛ و ایران پور، نفیسه (1401). «وظایف زنان در خانواده در عصر غیبت»، موعود پژوهی، شماره ۸.
7. الشرع، فاطمه؛ و عبداللهی، طاهره (1401). «کارکردهای ارتباط معنوی با امام زمان؟عج؟ در عرصه خانواده»، موعود پژوهی، شماره ۸.
8. الهی نژاد، حسین (1397). مردم و زمینه سازی ظهور، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
9. الویری، محسن؛ و برزویی، محمدرضا (1394). «گونه‌شناسی رویکردهای آموزۀ مهدویت درچارچوب ظرفیت تمدنی»، مشرق موعود، شماره ۳۴.
10. انوری، حسن (1381). فرهنگ بزرگ سخن (ج ۱۸)، تهران، انتشارات سخن.
11. بنی اسدی، رضا؛ و میراسماعیلی (1403). «نقش مادر در تربیت فرزند مهدوی، پژوهش های مهدوی»، شماره ۵۲.
12. بیاری، علی اکبر؛ و چراغی، اسماعیل (1385). «نقش خانواده در انتقال محبت حضرت مهدی به فرزندان»، مشرق موعود، شماره ۱.
13. جعفرپور، صفیه؛ و مهدوی، محمد (1402). «اکرام و تعهد نسبت به خانواده بایسته فرهنگی تحقق آرمان‌شهر مهدوی»، پژوهش های مهدوی، شماره ۴۵.
14. جمعی از محققان (1393). راهبردهای تربیتی عصر زمینه‌ساز ظهور مهدی‌؟عج؟. تهران، انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
15. حسینی پور اردکانی، سید حسن (1397). «مروری بر نقش مادران در تربیت نسل منتظر»، مطالعات مهدوی، شماره ۴۱.
16. حمید، زینب؛ کریمی نیا، محمد مهدی؛ و انصاری مقدم، مجتبی (1401). «انحاء تربیت مهدوی فرزندان در سبک زندگی اسلامی پیشرفت های نوین در روانشناسی»، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، شماره ۴۷.
17. خامنه‌ای، سید علی، مجموعه بیانات و پیام‌های رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای و آثار انتشارات انقلاب اسلامی، نرم‌افراز حدیث ولایت 3.
18. داداش زاده، داود؛ و جلائی نوبری، حسین (1402). «ضرورت تربیت مهدوی کودکان بر اساس آموزه های دینی مهدویت»، پژوهش و مطالعات علوم اسلامی، شماره ۵۴.
19. دستگردی، پروانه؛ و معراجی، فاطمه (1404). «بررسی شیوه ها و راهکارهای تربیت مهدوی»، مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، شماره ۱.
20. دهخدا، علی اکبر (1377). لغت نامه، تهران، دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ.
21. رامین، فرح (1393). «اخلاق زمینه‌ساز ظهور در قلمرو خانواده»، مشرق موعود، شماره ۳۱.
22. زارعی، محمد حسین (1403). «طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامه درسی بصیرت‌افزایی مهدویت در خانواده‌ها»، پژوهش های انتظامی-اجتماعی زنان و خانواده، شماره ۲.
23. زاهدی، مریم؛ کریمی نیا، محمد مهدی؛ و انصاری مقدم، مجتبی (1400). «مطالعه تأثیر تربیت ولایی در تحقق جامعه مهدوی»، پژوهش و مطالعات علوم اسلامی، شماره ۲۸.
24. ساروخانی، باقر (1370). مقدمه‌اى بر جامعه شناسى خانواده، تهران، سروش.
25. سالم، مریم (1389). «مروری بر راهبردهای تربیتی معرفت امام زمان؟عج؟ با تأکید بر خانواده»، مطالعات فرهنگ-ارتباطات، شماره ۱۰.
26. ستار، فاطمه زهرا (1386). «مسئولیت زنان در جامعه منتظر»، انتظارموعود، شماره ۲۲.
27. ستار، فاطمه زهرا (1401). «وظایف زنان در زمینه سازی ظهور با تأکید بر اندیشه آیت‌الله صافی گلپایگانی»، موعود، شماره ۷.
28. سلیمی افجانی، محمدرضا (1403). «بررسی تأثیرات اخلاقی اعتقاد به مهدویت در خانواده اسلامی»، معرفت، شماره ۲.
29. شرفی جم، محمدرضا (1393). «آثار تربیتی فرهنگ انتظار در تقابل با چالشهای جدید خانواده»، علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، شماره ۲.
30. شفیع زاده، فرزانه؛ و محقق داماد، مریم السادات (1401). «بازخوانی تعریف خانواده در نظام حقوقی ایران»، پژوهش های حقوقی میان رشته ای، شماره ۲، ص ۶۷-۸۳.
31. شهبازی، آزیتا؛ کریمی نیا، محمد مهدی؛ و انصاری مقدم، مجتبی (1401). «مسئولیت زنان در جامعه منتظر امام مهدی؟عج؟»، مطالعات و تحقیقات در علوم رفتاری، شماره ۱۱.
32. صدوقی، همایون (1391). «خانواده مهدوی»، موعود، شماره ۱۴۱.
33. طاهری زاده، مریم؛ و ملکی راد، محمود (1401). «تأثیر فرهنگ انتظار در تربیت دینی فرزندان با تأکید بر نقش نهاد خانواده»، مشرق موعود، شماره شماره ۶۴.
34. عدالتیان، مهدی (1395). «خانواده مهدوی»، موعود، شماره ۱۹۰.
35. عرفان، امیر محسن (1393). نقش باورداشت آموزه مهدویت در احیای فرهنگ و تمدن اسلامی، قم، نشر معارف.
36. عرفان، امیر محسن؛ و واسعی، سید علیرضا (1393). نقش باورداشت آموزه مهدویت در احیای فرهنگ و تمدن اسلامی، قم، دفتر نشر معارف.
37. علاء الدین، سید محمد رضا؛ و شیخ زاده، انسیه (1388). «نقش تربیتی زنان و مادران در تربیت یاران حضرت مهدی؟عج؟»، کوثر، شماره ۳۰.
38. علایی رحمانی، فاطمه؛ و عباس قلیزاده، سید سپیده (1395). «نقش اجتماعی زنان در زمینه سازی جامعه مهدوی»، پژوهش های اجتماعی اسلامی، شماره ۱۱۰.
39. علی پور، مینا (1394). «نقش تربیتی زنان در تبیین و تداوم اعتقاد به مهدویّت»، مطالعات پژوهشی زنان، شماره ۳.
40. فؤادیان، محمد رضا (1387). زندگی مهدوی، قم، سبط النبی.
41. فراهیدی، خلیل بن احمد (1409). العین (ج ۱۹)، قم، مؤسسه دار الهجره.
42. فیروزآبادی، سید حسن (1392). راهبردهای تربیت نسل مطهر در عصر انتظار ظهور، تهران، انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
43. قاسم نژاد، زهرا؛ و لک زایی، صغری (1389). «امام رضا و تربیت نسل منتظر»، انتظار موعود، شماره ۳۳.
44. کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی (ط-الاسلامیه) (ج ۱8)، تهران، دار الکتب الإسلامیة.
45. کرمی، رضاعلی (1396). خانواده منتظر امام زمان؟عج؟ (وظایف و ویژگی‌ها)، قم، انتشارات قلمگاه.
46. گودرزی، غلامرضا (1393). «مؤلفه های راهبردی اخلاق و سبک زمینه ساز»، مشرق موعود، شماره ۳۱.
47. گیدنز، آنتونی (1389). جامعه‌شناسی، مترجم، حسن چاوشیان، چاپ هفتم، تهران، نشر نی.
48. ماسلایه، نانتیا؛ و انصاری چشمه، رقیه (1398). «نقش زنان در زمینه سازی ظهور»، پژوهش‌های اسلامی جنسیت و خانواده، شماره ۳.
49. محدثی، جواد (1394). زندگی مهدوی (اخلاق و اوصاف منتظران)، قم، انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود؟عج؟.
50. محدثی، جواد (1398). «خانواده مهدوی»، موعود، شماره ۲۲۱ و ۲۲۲.
51. معدنی، عصمت (1391). تربیت مهدوی، قم، نسیم حیات.
52. معین الاسلام، مریم (1388). زن منتظر و منتظرپروری، قم، مؤسسه علمی فرهنگی زنان منتظر.
53. ملایی، حسن (1392). «چشم‌انداز تربیت اجتماعی زنان در فرهنگ مهدویت»، پژوهش‌های مهدوی، شماره ۵.
54. ملایی، حسن (1395). سبک زندگی منتظرانه، قم، مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم.
55. ملایی، حسن (1404). منزلت و مسئولیت خانوادۀ منتظر، قم، مؤسسه بنیاد فرهنگی مهدی موعود؟عج؟.
56. ملکی راد، محمود (1395). خانواده و زمینه سازی ظهور، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
57. ملکی راد، محمود (1398). نقش انتظار در تعالی خانواده، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
58. ملکی راد، محمود (1397). کارکرهای اجتماعی اعتقاد به مهدویت، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
59. ملکی راد، محمود (1400). مهدویت و سبک زندگی قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
60. موسوی، سیده تسنیم زهرا؛ و ایرن پور، نفیسه (1401). «شاخص‌های استحکام خانوادۀ مهدوی»، موعود پژوهی، شماره ۷.
61. موسوی گیلانی، سید رضی (1392). «چیستی و چرایی «سبک زندگی» و نسبت آن با دین و مهدویت»، مشرق موعود، شماره ۲۵.
62. میرزایی، صدیقه (1400). «زن، خانواده، تربیت نسل منتظر، پژوهش های اسلامی جنسیت و خانواده»، شماره ۷.
63. نجفی لیواری، مریم؛ و محمدنیا گالشکلامی، نرگس (1391). «واکاوی شاخصه‌های الگوی خانواده منتظر»، معرفت، شماره ۱۷۶.
64. نوبخت، علی اصغر (1398). «مولّفه های هیجانی و عاطفی اثرگذار مهدویت در تحکیم خانواده»، مطالعات مهدوی، شماره ۴۳.
65. نوبخت، علی اصغر؛ و کارگر، رحیم (1398). نقش مهدویت در تحکیم خانواده، قم، مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم.
66. نیلی پور، مهدی (1392). خانواده مهدوی، اصفهان، مرغ سلیمان.
67. نیلی پور، مهدی (1400). «خانواده مهدوی از منظر قران و روایات»، کوثر، شماره ۷۰.
68. هاشمی، ریحانه (1386). «نقش زن در زمینه سازی ظهور»، انتظار موعود، شماره ۲۲.
69. وفایی، اعظم (1401). «اخلاق انتظار در خانواده دینی»، موعود پژوهی، شماره ۸.
70. Barnard, Alan John. (2025, undefined 5). family. Britannica. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.