انتظار موعود

انتظار موعود

گونه‌شناسی تحلیلی روایات جری منطبق بر امام مهدی(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه معارف اسلامی، دانشگاه شهیدباهنر کرمان، کرمان، ایران.
چکیده
در بسیاری از روایات، مفاد آیات قرآن بر مصادیقی غیر از مورد نزول آیه تطبیق شده است. از این روایات به «روایات جری» تعبیر می‌شود. این ویژگی قرآن که از آن به «قاعده جری و تطبیق» یاد می‌شود، ضامن جاودانگی قرآن است. این پژوهش، به گونه‌شناسی و تحلیل روایات جری منطبق بر امام مهدی؟عج؟ پرداخته است. ابتدا این روایات از بین روایات تفسیری استخراج شدند و سپس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند و در نهایت با روش توصیفی- تحلیلی مشخص شد که روایات جری منطبق بر امام مهدی؟عج؟ به سه‌گونه قابل تقسیم: 1. روایات بیان‌کننده مصداق اطلاق یا عموم آیه در گذر زمان؛ 2. روایات بیان‌کننده مصداق اتمّ اطلاق یا عموم آیه در گذر زمان؛ 3. روایات بیان‌کننده مصداق باطنی آیه در گذر زمان. در گونه نخست، واژگانی مانند «غیب» و «عصر»؛ در گونه دوم، واژگانی مانند «رابطوا»، «عذاب»، «متوسم»، «سلطان»، «منصور» و «مضطر»؛ و در گونه سوم، واژگانی مانند «بقیت‌الله»، «ساعت»، «صراط سویّ»، «بئر معطله»، «کوکب دریّ»، «ماء»، «فجر»، «وتر»، «ضحی»، و «نهار»، بر امام مهدی؟عج؟ تطبیق شده‌اند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Analytical Typology of Jary Narrations Applied to Imam al-Mahdi (peace be upon him) Author

نویسنده English

محمدهادی قهاری کرمانی
Department of Islamic Studies, Faculty of Law and Theology, Shahid Bahonar University, Kerman
چکیده English

Numerous narrations have illustrated the application of Qur’anic verses to contexts beyond the original occasion of their revelation. Such narrations are referred to as “jary narrations.” This particular attribute of the Qur’an, known as the “principle of jary and application,” guarantees the Qur’an’s perpetual relevance. This study examines and analyzes the typology of jary narrations pertinent to Imam al-Mahdi (peace be upon him). Initially, we extract these narrations from exegetical reports; then we analyze them. Ultimately, after applying a descriptive-analytical method to our research, we determine that the jary narrations applied to Imam al-Mahdi (peace be upon him) can be divided into three categories:
Narrations that indicate an instance of the unrestricted or general interpretation of a verse across time; In this category, terms such as “the unseen” (ghayb) and “the age” (‘asr) are ascribed to Imam al-Mahdi (peace be upon him). Narrations that denote the most complete instance of the unrestricted or general interpretation of a verse over time; Here, terms such as “remain steadfast” (rābiṭū), “punishment” (‘adhāb), “one who recognizes signs” (mutawassim), “authority” (sulṭān), “helped/victorious” (manṣūr), and “the distressed one” (muḍṭarr) have been so applied. Narrations that convey an esoteric instance of a verse evolves over time. This final category includes terms such as “the remnant of God” (Baqiyyat Allāh), “the Hour” (sā‘ah), “the straight path” (ṣirāṭ sawiyy), “an abandoned well” (bi’r mu‘aṭṭalah), “a shining star” (kawkab durriyy), “water” (mā’), “dawn” (fajr), “the odd/even counterpart” (watr), “forenoon” (ḍuḥā), and “day” (nahār) have been applied to Imam al-Mahdi (peace be upon him).

کلیدواژه‌ها English

Jary
application
the principle of jary and application
jary narrations
types of jary and application
Imam al-Mahdi (peace be upon him).
قرآن‌کریم.
ابن‌شهرآشوب، محمدبن‌على (۱۳۷۹ق).‏ مناقب آل ابی‌طالب؟ع؟، قم، انتشارات علامه.
ابن‌قولویه، جعفربن‌محمد (۱۳۵۶). کامل الزیارات‏، نجف اشرف‏، دار المرتضویة.
ابن‌منظور، محمد (۱۴۰۸ق). لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
اربلى، على‌بن‌عیسى (۱۳۸۱ق). کشف‌الغمة فی معرفة‌الأئمة، تبریز، انتشارات بنی‌هاشمی.
استرآبادى، على‏(۱۴۰۹ق). تأویل الآیات‌الظاهرة فی فضائل العترة‌الطاهرة، قم، مؤسسة النشر‌الإسلامی.
بحرانى، سیدهاشم (۱۴۱۵ق). البرهان فی تفسیرالقرآن‏، قم، مؤسسه بعثه‏.
بهاءالدین نیلى‌نجفى، على (۱۳۶۰).‏  منتخب الأنوار المضیئة فی ذکر القائم الحجّة، قم، مطبعة الخیام‏.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۷۹). تسنیم، قم، مرکز نشر اسراء.
جوهری، اسماعیل‌بن‌حماد (۱۴۰۷ق). الصحاح، بیروت، دار العلم.
حرّعاملى، محمدبن‌حسن (۱۴۲۵ق). ‏ إثبات‌الهداة بالنصوص و المعجزات‏، بیروت، مطبعة الاعلمی.
حسکانی، عبیدالله‌بن‌عبدالله (۱۴۱۱ق). شواهدالتنزیل لقواعدالتفضیل، تهران‏، مجمع إحیاء الثقافةالإسلامیة.
حلّى، حسن‌بن‌سلیمان (۱۴۲۱ق). مختصرالبصائر، قم، مؤسسة النشرالإسلامی‏.
خزاز رازی، علی‌بن‌محمد (۱۴۰۱ق). کفایۀ‌الاثر فی النص علی الائمۀ ‌الاثنی‌عشر، قم، بیدار.
راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد (۱۴۱۲ق). المفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالعلم.
رضایی اصفهانی، محمدعلی (زمستان۱۳۸۸). «گونه‌شناسی آیات مهدویت بر اساس روایات تفسیری»، فصلنامه انتظار موعود، شماره ۳۱، ص ۵۱-۷۸.
صدوق، محمدبن‌على (۱۳۹۵).  کمال‌الدین و تمام‌النعمة، تهران، اسلامیه.
طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۰ق). المیزان فی تفسیرالقرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏.
طریحی، فخرالدین (۱۳۷۵). مجمع البحرین، تهران، کتابفروشی مرتضوی.
طوسى، محمدبن‌حسن (۱۴۱۱ق). الغیبة، قم، دارالمعارف‌الإسلامیة.
عیاشى، محمدبن‌مسعود (۱۳۸۰ق). تفسیرالعیّاشی‏، تهران‏، مکتبة العلمیة‌الاسلامیة.
فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد (۱۴۱۰ق). کتاب‌العین، قم، هجرت.
قمى، على‌بن‌ابراهیم‏ (۱۳۶۳). تفسیرالقمی‏، قم، دارالکتاب.
قهاری کرمانی، محمدهادی (پاییز وزمستان۱۳۹۸). «ماهیت تأویل قرآن در آیات و روایات و بررسی دیدگاه‌های مشهور بر اساس آن»، پژوهشنامه تأویلات قرآنی، دوره ۲، شماره ۳، ص ۶۸-۹۶.
 قهاری کرمانی، محمدهادی (زمستان۱۴۰۲الف). «گونه‌شناسی تحلیلی روایات جری»، فصلنامه علوم حدیث، دوره ۲۸، شماره ۴، ص ۱۸۶-۲۰۵.
قهاری کرمانی، محمدهادی (پاییز وزمستان۱۴۰۲ب). «گونه‌شناسی جری و تطبیق از دیدگاه علامه طباطبایی»، دوفصلنامه علوم قرآن و حدیث، دوره ۵۵، شماره ۲، ص ۲۵۱-۲۷۴.
قهاری کرمانی، محمدهادی (تابستان۱۴۰۲ج). «گونه‌شناسی تحلیلی روایات جری در نهج‌البلاغه»، فصلنامه پژوهش‌های نهج‌البلاغه، دوره ۲۲، شماره ۷۷، ص ۱۶۳-۱۸۰.
قهاری کرمانی، محمدهادی (پاییز وزمستان۱۴۰۳). «گونه‌شناسی تحلیلی روایات جری (مورد مطالعه سوره آل‌عمران)»، دوفصلنامه مطالعات تأویلی قرآن، دوره ۷، شماره ۱۳، ص ۸۴-۱۰۳.
کلینى، محمدبن‌یعقوب‏ (۱۴۲۹ق). الکافی، قم، دارالحدیث.
کوفى، فرات‌بن‌ابراهیم (۱۴۱۰ق). تفسیر فرات‌الکوفی، تهران، مؤسسةالطبع وزارةالثقافة والإرشادالإسلامی.
مجلسى، محمدباقر (۱۴۰۳ق). بحارالأنوار، بیروت، دار إحیاء‌التراث‌العربی‏.
المصری، احلام و ماهروزاده، طاهره (پاییز وزمستان۱۴۰۰). «قاعده جری و تطبیق در تفسیر آیات مهدویت»، فصلنامه موعودپژوهی، شماره ۶، ص ۴۳-۵۹.
مصطفوی، حسن (۱۳۶۰). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
مفید، محمدبن محمد (۱۴۱۳ق). الإرشاد فی‌معرفة حجج‌الله على‌العباد، قم، کنگره شیخ مفید.
مکارم شیرازى، ناصر (۱۳۷۱). تفسیرنمونه‏، تهران، دارالکتب‌الاسلامیة.
نعمانی، محمدبن‌ابراهیم‏ (۱۳۹۷ق). الغیبة للنعمانی‏، تهران،  نشر صدوق‏.
نجارزادگان، فتح‌الله (۱۴۰۱). علوم قرآنی۲ (اعجاز، تحریف‌ ناپذیری)، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
نفیسی، شادی (پاییز وزمستان۱۳۹۲). «مبانی جری و تطبیق از دیدگاه علامه طباطبایی»، مجله قرآن‌شناخت، شماره ۱۲، ص ۵-۲۶.